कूर्मपुराणम्

देवकस्य वीर्यवन्तः पुत्राः देवतुल्याः अभवन्। तस्य सप्त कन्याः सन्ति स्म, ताः सर्वाः वसुदेवाय दत्ताः। तासु देवकी रूपसम्पन्ना प्रमुखा आसीत्। स एव देवकः शुभूमिं, राष्ट्रपालं, तुष्टिमन्तं, शङ्कुरं च उत्पादितवान्। तस्मात् शूरः जातः; शूरात् शमिस्तः; तस्मात् प्रतिक्षत्रः। तस्य बुद्धिमतः शूरस्य पुत्रः वसुदेवः अभवत्, तस्य पुत्रः च— देवक्याः पुत्रः हरिः, यं देवा प्रार्थितवन्तः। तस्य भार्यया संकर्षणः, रामः ज्येष्ठः हलायुधः जातः। स एव संकर्षणः प्रभुः शेष एव अभवत्। देवक्याः तथा रोहिण्याः च माधवः अभवत्। वसुदेवस्य व्यवस्थया यशोदायामपि पुत्रः जातः। किन्तु तस्मात् पूर्वं, हे मुनिश्रेष्ठ, कंसः तान् सर्वान् अपि हत्वा नाशयामास। ऋजुदासः, भद्रदासः, कीर्तिमांश्च ज्येष्ठः—तस्याः रोहिण्याः रामः, लोकनाथः, बलभद्रः हलायुधः जातः। देवक्या कृष्णः जातः, यस्य वक्षः श्रीवत्सलाञ्छितम्। तस्याः द्वौ पुत्रौ जातौ, उग्रौ खड्गपाणीनौ। तेषां शतानि पुत्राणां, ततः सहस्राणि अपि अभवन्। तेषु चारुश्रवा, चारुयशाः, प्रद्युम्नः, शङ्खः च प्रमुखाः अभवन्। एते सर्वेषां पुत्राणां मध्ये विशिष्टतमाः अभवन्। तस्य कृष्णस्य धर्मपत्नी शुद्धस्मिता जाम्बवती तं उवाच— "दानवविनाशिन्, मम पुत्रं देहि, यः देवेशसमानः स्यात्।" स च शत्रुनाशनः तपसां निधिः सन्, पुत्रार्थं तपः कर्तुम् मनसि कृतवान्। स कठोरं घोरं तपः कृत्वा रुद्रं पुत्ररूपेण अलभत्। पुत्रलाभाय सः भीषणं तपः, तपःस्रोतः, अकरोत्। स्वमूलं दिव्यं चैतन्यं जागरयन् स तपः अचरत्। स उपमन्योः महर्षेः आश्रमं गतवान्। तत्र सः शङ्खचक्रगदाधरः श्रीवत्सलाञ्छितवपुः आसीत्। स आश्रमस्थानं मुनिनिवासैः रमणीयं, वेदघोषैः निनादितम्। शुद्धैः शीतलैः सरोवरैः शोभितम्। तत्र मुनयः, तेषां पुत्राः, महातपसां समुदायाः च स्थिताः। योगिनः ध्याननिष्ठाः, नासाग्रदृष्टयः, तत्र आसन्। नद्योभिः परिवृतं, ब्रह्मवादिभिः उपनिषद्भिः सेवितम्। शान्तैः, सत्यनिष्ठैः, दुःखरहितैः, विकाररहितैः जनैः तद् आश्रितम्। सदा तपस्विभिः, धीरैः, ब्रह्मचारिभिः च सेव्यमानम्। दिव्या गङ्गा तत्र सदा प्रवहति, सर्वपापविनाशिनी। तत्र माधवः वचनैः अर्चनया च प्रणम्य पूजयामास। भक्तिपूर्णाः ते योगाचार्यं परमं प्रणेमुः। ते परस्परं अव्यक्तं, आद्यं देवम्, महर्षिं च संवादन्ते स्म। अथ स देवः, साक्षात् आदिपुरुषः, तत्र आगतः। निर्गुणः सन्, पुनः साकारः भूत्वा, स मुनिनः दर्शनाय समुपस्थितः।