कूर्मपुराणम्

सः सदा दानधर्मनिष्ठः सत्पथपरायणः आसीत्। तस्मिन्नेव काले महर्षयः भीतेन मनसा शीघ्रं पलायितवन्तः। तत्र दुर्योधनः अग्निवत् दीप्तिमान्, महाबलः शूलपाणिः, तत्र आगतः। सः सरस्वत्या गुप्तेन सुप्रयत्नेन तत्र परमं स्थानं दृष्टवान्। साक्षात् सरस्वतीं देवीं दृष्ट्वा, सः सविनयम् शिरसा प्रणम्य भूमौ सषष्ठाङ्गं पतितः, "शरणागतः अस्मि," इति उक्तवान्। अनाद्यन्त्यै वाग्देव्यै, राज्ञ्यै, ब्रह्मचारिण्यै, हिरण्यगर्भपत्नीं त्रिनेत्रां शशिशेखराम् अवलोक्य, "रक्ष मां, भगवति, भीतः शरणागतश्च," इति प्रार्थितवान्। सः तस्मिन् स्थले, यत्र देवी सरस्वती निवसति, हन्तुं समुपागतः। सा त्रैलोक्यजननी सा स्थली चन्द्रसूर्यसमप्रभा आसीत्। तत्र सः शूलप्रहारात् तं रिपुं वक्षसि विदार्य भूमौ पातितवान्। तस्मिन्स्थले दैत्ये निहते निर्भयः शीघ्रगामी च जातः। ततः सः उत्तमब्राह्मण, पुरन्दरपुरसमा नगरीं गतवान्। तत्र विविधैः यज्ञैः सुवर्णेन च देवीं सरस्वतीं सम्यक् अर्चितवान्। तस्य पुत्रः शकुनिः, देवीभक्तः, महातेजाः आसीत्। तस्यापि पुत्रः देवक्षत्रः अश्वमेधयज्ञं कृतवान्। तस्य द्वौ पुत्रौ आस्तां—सूत्रमः अनुरः च। सः महात्मा, दाननिष्ठः, धनुर्वेदविदां श्रेष्ठः आसीत्। कुन्दगोलादिभ्यः श्रुतं शास्त्रं प्रतिष्ठापितवान्। तद् महाग्रन्थं कुन्दादीनां हिताय स्थापितवान् सः पुण्यकीर्तिः महाराजः। तस्य ज्येष्ठः पुत्रः भजमानः धनुर्वेदविदां प्रमुखः आसीत्। "मम पुत्रः सर्वगुणसम्पन्नः भवतु," इति प्रभुः उक्तवान्। सः धर्मात्मा, सुन्दरः, सततं ब्रह्मविद्यायाम् एकनिष्ठः आसीत्। तेषु मध्ये निमिः क्रीकणश्च प्रमुखौ कीर्तिमन्तौ आस्ताम्। वृष्ण्याः सुमित्रः, अनमित्रः, शिनिश्च बलिनौ आस्ताम्। प्रशेनः महाभाग्यवान्, सत्राजित् च उत्कृष्टः आसीत्। सत्यवान् सत्यसम्पन्नः, तस्य पुत्रः सत्यकः आसीत्। तस्यापि बुद्धिमान् पुत्रः कुणिः, तस्य पुत्रः युगन्धरः आसीत्। पृष्णेः द्वौ पुत्रौ—श्वफल्कः चित्रकश्च। उपमङ्गुः मङ्गुश्च, अन्ये च बहवः पुत्राः। उपदेवः पुण्यात्मा, विश्वप्रमाथिन् च तत्र आसाताम्। अश्वग्रीवः, सुबाहुः, सुपार्श्वः, कगवेषणः च। कुकुरः, भजमानः, शुचिः, कंबलबार्हिषः च। कपोतरोमाः, विपुलः, तस्य पुत्रः विलोमकः। तस्य नाम अनु, आनकदुन्दुभिरिति च प्रसिद्धम्। तस्मै ब्रह्मा भगवाञ् लोकनाथः वरं दत्तवान्। सः गुरोः अपि अधिकत्वं कामरूपत्वं च प्राप्तवान्, ऋषयः। सः स्थाणुं देवानां पूजितं गीतैः सम्पूजितवान्।