कूर्मपुराणम्

पृथुकर्मणः पुत्रः पृथुजयः अभवत्। तस्मात् पृथुश्रवास् उत्पन्नः, स च पृथुषां श्रेष्ठतमः अभवत्। स सुवर्णकवचधारी आसीत्, आर्यैः पराङ्मुखीकृतः। तस्मात् विदर्भः जातः, विदर्भात् क्रथः च कैशिकः च अभवताम्। धृतिः तस्य पुत्रः अभवत्; धृतितः सम्स्तः पुत्रः अभवत्। सम्स्तस्य पुत्रः सुमन्तुः, स च प्राज्ञः अभवत्; सुमन्तोः पुत्रः अनलः अभवत्। तेषु ज्योतिष्मान् अग्रगण्यः अभवत्; तस्य पुत्रः वपुष्मान् अभवत्। वपुष्मतः वितरथः अभवत्, स रुद्रभक्तः बलसम्पन्नः च आसीत्। वृष्णितः निवृत्तिः जातः; तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, दशार्हः अभवत्। जैमूतिः वीरः अभवत्, विकृतिः शत्रुवीरनाशकः अभवत्। स सदा दानधर्मपरायणः, सदाचारनिष्ठः च आसीत्। तदा ऋषयः महाभयात् शीघ्रं पलायिताः। दुर्योधनः अग्निवत् दीप्तः, महाबलः शूलधारी आसीत्। स सरस्वत्या सुप्रच्छन्नं परमस्थानं दृष्टवान्। देवीं सरस्वतीं साक्षात् दृष्ट्वा, स ससन्मानं शीरो नतवान्। भूमौ प्रणम्य, 'शरणं त्वां आगतः अस्मि' इति उक्तवान्। वाणीदेवीं अनाद्यन्तां, स्वामिनीं, ब्रह्मचारिणीं च, हिरण्यगर्भपत्नीं, त्रिनेत्रां, चन्द्रशोभितां च, स प्रणम्य, 'रक्ष मां परमेश्वरि, भीतः शरणागतः अस्मि' इति प्रार्थितवान्। स तत्र हन्तुं आगतः, यत्र सरस्वती देवी निवसति। तस्य त्रैलोक्यजननीस्थानं चन्द्रसूर्यवत् दीप्तिमान् अभवत्। दुर्योधनः शूलं हृदि विदध्य, भूमौ अपातयत्। तत्र दैत्यं हत्वा, स निर्भयः शीघ्रगामी अभवत्। स तदनन्तरं नगरीं गतः, ब्राह्मणश्रेष्ठ, या पुरन्दरस्य नगरीवत् आसीत्। तत्र स देवीं सरस्वतीं विविधैः यज्ञैः सुवर्णेन च पूजितवान्। तस्य पुत्रः शकुनिः देवीभक्तः, महाप्रभवः आसीत्। देवक्षत्रः तस्य पुत्रः अश्वमेधयज्ञं अकुरुत्। तस्य द्वौ पुत्रौ आस्ताम्—सूत्रमः च अनुरः च। स महात्मा, दाननिष्ठः, धनुर्वेदविदां अग्रगण्यः अभवत्। स कुन्दगोलादिभ्यः श्रुतं शिक्षां स्थापितवान्। तद् महाशास्त्रं कुन्दादिभ्यः हितं स्थापितम्। धर्मकीर्तिः महराजः तद् स्थापितवान्। ज्येष्ठः भजमानः नाम, धनुर्वेदविदां अग्रगण्यः अभवत्। प्रभुः 'मम पुत्रः सर्वगुणसम्पन्नः भवतु' इति उक्तवान्। स धर्मिष्ठः, सुन्दरः, सदा सत्यम् विद्यायाम् निष्ठः च आसीत्। तेषु निमिः च कृतिकनः च प्रसिद्धौ अग्रगण्यौ अभवताम्। वृष्णेः सुमित्रः बलवान्, अनमित्रः च शिनिः च तद्वत् अभवताम्। प्रसैनः महाभाग्यवान्, सत्राजितः च श्रेष्ठः अभवताम्। सत्यवान् सत्यसम्पन्नः, तस्य पुत्रः सत्यकः अभवत्। तस्य प्राज्ञः पुत्रः कुनिः, तस्य पुत्रः युगन्धरः अभवत्। एवं एषा वंशपरम्परा, धर्मवीर्यदानज्ञानप्रभवः, सरस्वतीदेवीपूजनमूलः, महात्मनाम् चरित्रेण शोभितः, पुण्यश्लाघ्यः च अभवत्।