कूर्मपुराणम्

स राजा तां निर्मलाङ्गीं रमणीं दृष्ट्वा तस्यै पुनः सुमाल्यं दत्तवान्। तेन स्वात्मनः सम्पूर्णतां विज्ञाय तया सह दीर्घकालं सुखेन रममाणः स्थितवान्। ततः कश्चित् तम् उवाच— "हे राजन्, पूर्वं त्वं व्यर्थं नगरीं गत्वा किं साधितवान्?" स च प्रत्यवदत्— "काण्वदर्शनं तथैव माल्यग्रहणं।" पुनः तम् उक्तम्— "त्वं काण्वस्य शापं प्राप्स्यसि, तव च प्रियं रमणीं चापि हरिष्यन्ति।" तथापि स राजा तस्याः समीपे एव स्थित्वा, मनसा दृढनिश्चयः तत्रैव अवसत्। सदा सः सुरमाषां, ताम् पिङ्गलोचनां सूक्ष्मकेशिनीं, प्रकाशयामास। किञ्चित् कालं गत्वा, 'धिक् माम्' इति मनसि चिन्तयन्, सः तपस्यां प्रवृत्तः। द्वादशवर्षाणि पुनः स राजा केवलं वायुभोजनं कृत्वा तत्रैव अवसत्। अप्सरसा सह वसन्, परमं तपः योगं चाचरन्। अनाहारव्रतम् आरब्धुं काङ्क्षन्, तस्यै तद् उक्तवान्, येन सा दुःखिता जाता। तत्रैव महेश्वरः देवः संसारमोचनाय सदा निवसति। जगन्नाथं लिङ्गरूपेण दृष्ट्वा सर्वपापेभ्यः विमुक्तो भविष्यसि। वाराणस्यां हरं दृष्ट्वा, सः पापात् विमुक्तः अभवत्। करुणया याचितः काण्वः तस्य यज्ञं सम्पादितवान्। राजा जातमात्रः सन्ध्यादिभिः सेवितः। सर्वाः कन्याः, गन्धर्वप्रियाः द्विजप्रियाश्च, तं राजा समन्तात् गृह्णन्ति स्म। कृष्णस्य वंशं शृणु, यः पापानां नाशकः। तस्य पुत्रः महात्मा स्वातिः, तस्मात् उशद्गुः जातः। ततः लोके चैत्वरथिः शशबिन्दुः अभवत्। तस्य पुत्रः पृथुकर्मा, तस्मात् पृथुजयः। पृथुश्रवाः तस्य पुत्रः, स च पृथुषु श्रेष्ठः। स सुवर्णकवचः, आर्यैः परित्यक्तः। तस्मात् विदर्भः जातः; विदर्भात् कृथः कैशिकश्च। धृतिः तस्य पुत्रः, धृतेः सम्स्तः। तस्य बुद्धिमान् पुत्रः सुमन्तुः, सुमन्तोः अनलः। तेषु ज्योतिष्मान् श्रेष्ठः, तस्य पुत्रः वपुष्मान्। वपुष्मतः वितरथः, स रुद्रभक्तः महाबलः। वृष्णेः निवृत्तिः जातः, तस्मात् दशार्हः। जैमूतिः वीर्यवान्, विकृतिः शत्रुसैन्यविनाशकः। सदा दानधर्मनिष्ठः, सत्पथपरायणः। महर्षयः भयभीता शीघ्रं पलायिताः। दुर्योधनः अग्निसमप्रभः, महाबाहुः शूलधारी। सः गूढं परमं स्थानं सरस्वत्या गोपितं दृष्ट्वा, देवीं सरस्वतीं साक्षात् दृष्ट्वा, सः शिरसा प्रणम्य भूमौ साष्टाङ्गं पतितः, 'त्वां शरणं प्राप्तोऽस्मि' इति उक्तवान्। अनाद्यन्तां वाग्देवीं, सर्वेश्वरीं, ब्रह्मचरिणीं, हिरण्यगर्भपत्नीं, त्रिनेत्रां, चन्द्रशेखरीं देवीम्, सः शरणागतः प्रपन्नः। 'रक्ष मां परमेश्वरि, भीतः शरणागतः अस्मि' इति तां प्रार्थितवान्। सः तत्रैव यत्र सरस्वती देवी निवसति, हन्तुं समागतः आसीत्।