कूर्मपुराणम्

सः मम शरणं याचितवान्, तेन च मम शुभं भाग्यं प्राप्तम्। ततः सः पृच्छति—कस्य उपायेन, केन प्रकारेण हरिः भगवान् पूजितव्यः? सर्वं तद् मे कथय; मम च परमं कौतुकं तत्र अस्ति। विष्णुः सर्वभूतात्मा—तं शरणं गच्छन् मोक्षं प्राप्नोति। सः कामरहितचित्तेन पूजितव्यः, अन्यथा न। वीरैः अन्यैः च पूजितः सः, हे ब्राह्मणाः, ततः स्वं धाम आगच्छत्। तैः यज्ञेन रुद्रः पूजितः—अक्षरः, यज्ञसाध्यः, कामरहितः। गौतमः, अत्रिः, अगस्त्यः—सर्वे रुद्रभक्ताः। सः जनार्दनस्य, आदिदेवस्य, भूतप्रवर्तकस्य, यज्ञान् कारयामास। तदा भगवाञ् प्रकटितः, तद् अद्भुतमिव आसीत्। सर्वपापविमुक्तः सः विष्णुलोकं गच्छति। सा शतं पुत्रान् अलभत, ये तालवङ्घा इति प्रसिद्धाः। अन्ये, वृषादयः, यदवाः, पुण्यकर्मणः। मधुना शतं पुत्राः आसन्; तेषु वृषणः कुलपतिः अभवत्। तस्य पुत्रः दुर्जयः, सर्वविद्याविशारदः। तस्य पत्नी पतिसंनिष्ठा, स्वधर्मनिष्ठा। ते उर्वशीं देवīm दृष्टवन्तः, या मधुरगायनया अलङ्कृता। सः दीर्घकालं उपरान्तं उवाच—"हे देवि, त्वं मया सह रमस्व।" सः तया सह दीर्घकालं रमणं अकरोत्, इव अन्यः कामदेवः। सा स्मितमुखी इदं वचनम् उवाच—"अहं रम्यां पुरीं गच्छामि।" "मम स्नेहः उत्पन्नः; अहं एकं वर्षं इह स्थास्यामि।" "पुनः इह आगमिष्यामि; त्वं तत्र अनुमतिं ददातु।" "ततः पूर्वं त्वं अन्यया अप्सरसा न रमस्व।" राजा तत्र गत्वा पतिसंनिष्ठां पत्नीं दृष्ट्वा भयभीतः अभवत्। तं भयभीतं दृष्ट्वा, सा स्तनभारयुक्ता, सौम्यवचः उवाच। "सत्यं मे कथय; अहं न राज्ञः कथयिष्यामि।" राजा न किमपि अवदत्, न च ज्ञानचक्षुषा तां अपश्यत्। "यदि त्वं भयभीतः, हे महराजन्, तव राज्यं विनश्यति।" ततः सः कन्वस्य पुण्याश्रमं गत्वा, महर्षिं दृष्ट्वा। सः बलवान् हिमालयपर्वतान् प्रति प्रस्थितः। दिव्यवपुषा आकाशे द्योतमानः, दिव्यहारधारी। सः उर्वशीं चिन्तयन्, "सा एव अर्हा" इति मनः स्थापयामास। सः दिव्यहारं गृहीतुं महायुद्धं अकरोत्। तदा अप्सरां कालिन्दीं द्रष्टुं उत्सुकः अभवत्। सः सप्तद्वीपवतीं पृथिवीं सर्वां विचचार। सः हेमकूटं पर्वतश्रेष्ठं गच्छत्। तत्र ते तीव्रकामेन रममाणाः, अद्भुतहारधारिणः। कामवशात् सः पर्वतशिखराणि न अपश्यत्। दिव्यबलात् सः देवलोकं, मेरुं महत्, गच्छत्। शिखराणि अतिक्रम्य, स्वबलम् आश्रित्य, तानि प्राप्तवान्।