कूर्मपुराणम्

रामस्य जमदग्न्यस्य तु मृत्युर्भूतवान् जनार्दनः। तत्र ये महारथाः, ते शस्त्रविदः, बलवन्तः, शूराः, धर्मनिष्ठाश्च भक्तिपरायणाश्चासन्। तेषु जयध्वजः नाम नृपतिः, नारायणभक्तः, महाबलवान् आसीत्। एते महात्मानः रुद्रभक्ताः शङ्करं सम्यगुपासितवन्तः। स तु धर्मनिष्ठः दिव्यः विष्णुमेव शरणं गतवान्। स एव भगवत्सेवायां लीनः अस्माकं पितरं बभूव। भूमौ य एव राजानः वसन्ति, ते विष्णोः अंशतः जाताः इति श्रूयते। विष्णुः जगतां रक्षिता हरिः पूजनीयः इति निश्चितम्। सृष्टिस्थितिसंहारकारणानि त्रीणि रूपाणि उक्तानि। रजोरूपेण ब्रह्मा सृजति, तमोरूपेण हरः संहरति। भगवाँश्च विष्णुः केशवः केशिनाशनः पूजनीयः स्मृतः। तेऽब्रुवन्—रुद्रः संहारकर्ता मोक्षकामैः पूजनीयः इति। कल्पान्ते भगवान् तमोगुणं आश्रित्य संहारं करोति। त्रिशूलधारी ज्ञानबलात् सर्वं भूतमालोक्य संहरति। सत्त्वगुणेन जीवः मोक्षं प्राप्नोति; हरिः सत्त्वस्वरूपः। सत्त्वयुक्तः स मोक्षदः; अतः हरं पूजयेत् इति। स्वधर्म एव मोक्षमार्गः—अन्यः न मुनिभिः अनुमोदितः। परमो धर्मः प्राचीनस्य अनन्तविक्रमस्य भगवतः पूजनमेव। अस्माकं पूर्वजः अर्जुनः स्वधर्ममेव आचरत्। ऋषयः प्रमाणं; यद् यद् वदन्ति, तत् तथा एव भवति। ततः सर्वे महोत्साहयुताः सप्तर्षिमथं ययुः। यं यं देवतां नरः इच्छति, सा एव तस्य देवता इति। विशेषेण, एष नियमः सर्वदा न भवति, हे राजानः, अन्यथा अपि स्यात्। ब्राह्मणानां अग्निः, आदित्यः, ब्रह्मा, पिनाकधारी च उक्ताः। गन्धर्वाणां सोमः, यक्षाणां च तद्वद् इति। राक्षसानां शङ्करः, रुद्रः च; किंनराणां पार्वती। मनूनां उमा देवी, विष्णुः, आदित्यः च। वैखानसर्षीणां आदित्यः, तपस्विनां महेश्वरः। सर्वेषां ब्रह्मा भगवाँ देवदेवः प्रजापतिः। तस्मात् जयध्वजः विष्णुपूजायाम् अर्हः इति। ते सर्वे शत्रून् विजित्य भूमिमधितिष्ठन्। तेषां पुर्यां सर्वभूतानां भीषणः कश्चन उत्पन्नः। स त्रिशूलं सूर्यसङ्काशं गृहीत्वा दश दिशः निनादयामास। केचित् प्राणान् त्यक्तवन्तः, केचित् भीताः पलायितवन्तः। दानवाः शूलैः, पर्वताग्रैः, खड्गैः, गदाभिश्च युद्धं कृतवन्तः। स तु घोरात्मा तान् कल्पान्ते भैरव इव निगृह्य स्थितवान्। युद्धाय सज्जाः ते विकिरणं प्रति निर्जग्मुः। कृष्णः प्रजापत्यं वायव्यं चास्त्रं, धृष्णं च प्रयुक्तवान्। स दानवः त्रिशूलेन तानि अस्त्राणि भङ्क्त्वा चकार। मन्त्रबलसमन्वितः तानि स्पृष्ट्वा विक्षिप्य, न निनादं कृतवान्।