कूर्मपुराणम्

प्रणमामि आदि-पुरुषं, सनातनं योगिनां गुरुम्। स भगवान् तस्मै वरदः सुमंगलाय वरं वृणीष्वेति प्रोवाच। स तु आयुः शतसंवत्सरं स्वल्पाधिकं च मां प्रार्थयामास। तेन तुष्टः भगवान् हस्ताभ्यां स्पृष्ट्वा तत्रैव अन्तर्धानमगात्। स तु शान्तः त्रिस्नातकः मूलकन्दफलाशनः चिरं कालं स्थित्वा, सूर्य-मण्डले महान्योगी अभवत्। ब्रह्मा स्वयम्भूः अनादिनिधनः तं दृष्ट्वा विस्मयं जगाम। क्षणेन तेनैव परमपुरुषेण स भगवान् दृष्टः। स हरं ददर्श, यः अर्धनारीश्वरस्वरूपः सोमसमप्रभः आसीत्। स रक्ताम्बरधरः, रक्तवर्णः, रक्तमाल्यलेपनभूषितः च आसीत्। स ब्रह्मा सवित्र्याः प्रार्थनया रुद्रं शिरसा प्रणनाम। त्रयीमयाय, कालरूपाय, सर्वकारणाय रुद्राय नमः इति स प्राह। तदा भगवान् उवाच—“मम एतानि गुह्यानि नामानि शृणु, पापरहित! राजन्, शुचिः सदा एभिः माम् नमस्कुरु। एकचित्तः, हृदि माम् ध्यात्वा, एतानि नामानि पठ। यः रुद्रस्य नामानि मृत्युपर्यन्तं पठति, स परमं पदं प्राप्नुयात्।” पुनः स भगवान् राजानं शतसंवत्सरायुः दत्तवान्। तत्क्षणादेव रुद्रः अन्तर्धानमगात्, स विस्मयकारि दृश्यते स्म। स पुनः भस्मना लिप्तः, त्रिस्नातकः, शान्तचित्तः स्थितः। योगाभ्यासः तत्र कालान्तरे परमकालस्वरूपे समुत्पन्नः। ततः स सूर्य-मण्डलमगच्छत्, तत्र परमेश्वरं ददर्श। सर्वपापविनिर्मुक्तः स ब्रह्मलोकवासी पूजितः अभवत्। तस्य पुत्रः त्रैय्यारुणः नाम विद्वान् अभवत्। तस्य भार्या सत्यधना नाम, हरिश्चन्द्रं पुत्रं सुषुवे। रोहितस्य पुत्रः हरितः, तस्य पुत्रः धुन्धुः। विजयस्यान्ते कारुकः महाबलः पुत्रः अजायत। तस्य पुत्रः सगरः धर्मात्मा राजा अभवत्। तेषां पूजया और्वः ऋषिः श्रेष्ठं वरं दत्तवान्। प्रभा नाम शुभा तस्य षष्टिसहस्रं पुत्रान् अजनीत्। तस्य पुत्रः दिलीपः, दिलीपात् भगीरथः। भगवत्कृपया स भगीरथः, देवेश्वरस्य प्रसादेन, शशाङ्ककिरिटितां गङ्गां शिरसि बिभ्रत्। नाभागस्य पुत्रः सिन्धुद्वीपः अभवत्। तस्य पुत्रः सौदासः, कल्माषपाद इति प्रसिद्धः। तेन अश्मकः इक्ष्वाकुवंशध्वजः उत्पन्नः। स राजा रामभीत्या दुःखितः वनं प्रविवेश। तस्मात् प्रसिद्धः बिलिबिलिः, तस्य पुत्रः वृद्धशर्मा। वृद्धशर्मणः पुत्रः दीर्घबाहुः, तस्मात् रघुः। तस्मिन् वंशे दशरथस्य रामः, धर्मज्ञः, लोके विख्यातः अजायत। स एव विष्णुः, जगतः स्रष्टा, रावणवधाय अंशेन जातः इति।