कूर्मपुराणम्

सः धर्मात्मा पुत्रं प्राप्नोति, अनादि-अन्तं देवम् आराधयन्, धर्मनिष्ठं पुत्रं लभते। यस्य श्रीकृष्णं आद्यं भगवन्तं सम्यक् पूजयन्, सः पुण्यशीलं पुत्रं प्राप्नोति। हृषीकेशस्य आराधनात् धर्मात्मा पुत्रः सम्पद्यते। महायोगिनं नित्यं वासुदेवम् उपास्य, गौडदेशे महानगरीं श्रावस्तीम् स्थापयन्, सः धुन्धु नाम्ना असुरं हत्वा धुन्धुमारपदवीं प्राप्तवान्। तत्र दृढाश्वः, दण्डाश्वः, कपिलाश्वः च अभवन्। हर्यश्वस्य पुत्रः निकुम्भः, तस्मात् संहताश्वकः उत्पन्नः। रणाश्वस्य पुत्रः युवनाश्वः युद्धे इन्द्रसमानः आसीत्। तस्य पुत्रः मान्धातृः, महाज्ञः, शस्त्रधारिणां श्रेष्ठः। मुचुकुन्दः पुण्यात्मा अपि युद्धे इन्द्रसमानः आसीत्। युवनाश्वस्य पुत्रः हरितः, तस्य पुत्रः हारितः। नर्मदायां संभूतिः हारितस्य पुत्रः अभवत्। अनरण्यस्य पुत्रः बृहदश्वः, तस्य पुत्रः हर्यश्वः। तस्य कृपया धर्मात्मा पुत्रः सूर्यभक्तः प्राप्तः। तेन अप्रतिमः पुत्रः त्रिधन्वन्, शत्रुजित्, लब्धः। सः अध्ययननिष्ठः, दानशीलः, क्षमावान्, धर्मपरायणः आसीत्। तदा वसिष्ठ-कश्यप-आदिभिः देवैः, इन्द्रपूर्वकैः, यज्ञसमाप्त्यां वसिष्ठं ब्राह्मणश्रेष्ठान् च सम्यक् पूजितवान्। तत्र प्रश्नः अभवत्—"हे सर्वज्ञाः, यज्ञः, तपः, वा संन्यासः—कः श्रेष्ठः?" यज्ञैः यज्ञेशं पूज्य, संयतात्मा ततः वनं गच्छेत्। श्रेष्ठदेवान् यज्ञैः पूज्य, यथावत् संन्यासाश्रमं प्रविशेत्। सहस्रांशुं तपसा पूज्य, मोक्षं प्राप्नोति। तेन बीजेन भगवद् देवः तपसा पूज्यते। रुद्रः तीव्रतपसा पूज्यते, अन्यैः यज्ञैः न। सः तपस्याधिपः, सर्वदेवतारूपः, तपसा पूज्यते। महातपसा तं महेश्वरं पूजयेत्। सः नित्यः देवदेवः, तपसा पूज्यः। परममहायोगी तपसा तुष्टः भवति। शास्त्रेषु तपः विना धर्मः न दृश्यते। सः तान् विसर्ज्य, सम्मान्य, त्रिधन्वनं उवाच। सूर्ये स्थितः महाप्राणः पुरुषः, चतुर्वर्णयुक्ता समग्रभूमिः—सः पापरहितः वनं गतः, परं तपः कर्तुं। मूल-कन्द-फलैः जीवनं कुर्वन्, देवांश् तपस्याहारैः पूजयामास। सः सावित्रीं देवताम्, वेदमातृं, मनसा जपन् आसीत्। हिरण्यगर्भः, विश्वात्मा, तत्र स्वयम् आगच्छत्। सः तस्य पादयोः शिरः नतवान्, नाम जपन्। "हे सुवर्णरूप, सहस्राक्ष, स्रष्टः, तुभ्यं नमः। हे ज्ञानमूर्ते, सांख्ययोगगम्य, तुभ्यं नमः," इति स्तुत्वा पूजयामास।