कूर्मपुराणम्

कद्रुजातानां अनन्तादीनां महाग्राहाणां कीर्तिः प्रसिद्धा। ततः शुकी, श्येनी, भासी, सुग्रीवा, ऋक्षिका, शुचि च जाताः। इरा सर्ववृक्षलतानां, वल्लीनां, तृणजातीनां च जननी अभवत्। उत्तमानां रुष्टाः सन्तः राक्षसगणं जनयामासुः। शूनिलः भगवत्कृपया स्वयं हरिवाहनत्वं प्राप्तवान्। पूर्वं स्नेहात् शम्भुना सौर्यरथसारथित्वं दत्तम्। वैवस्वतकल्पान्ते श्रोतृणां पापानि नश्यन्ति। अत्रारिष्टनेमिवध्वभिः षोडशपुत्राः समुत्पन्नाः। तथैव ब्रह्मणा पूजिताः अंगिरसः पुत्राः जाताः। प्रत्येकं मन्वन्तरे तेषां स्वनामानि, समानानि कर्माणि स्थापितानि। ततः कश्यपः सन्तानकामनया महातपः अकरोत्। वत्सरः आसितः च, ब्रह्मविद्योपदेशकौ, जातौ। रैभ्यस्य पुत्राः, रैभ्यपुत्राः, श्रेष्ठाः कीर्तिमन्तः अभवन्। सुमेधा कुंडपायिनः पुत्रान् अजनयत्। योगविशारदः, महातपस्वी च, देवलः नाम पुत्रः अभवत्। पार्वतीपतिसंवादेन स योगश्रेयं प्राप्तवान्। ब्राह्मणाः, अहं पुलस्त्यवंशस्य मानुषस्वभावस्य वंशं वक्ष्यामि। पुलस्त्याय राजर्षिः कन्यां दत्तवान्। तस्य चत्वारः पत्न्यः, पाउलस्त्यवंशवर्धन्यः, अभवन्। ताः सौन्दर्यशोभासम्पन्नाः; तासां सन्ततिं शृणुत। कैकाशी रावणं, राक्षसाधिपतिं, पुत्रं अजनयत्। पुष्पोत्कटा विश्रवसे महात्मनः पुत्रान् अजनयत्। कुम्भिनासी तथा राका अपि सन्ततिं अजनयताम्। सर्वे तपशक्त्या समुन्नताः, रुद्रनिष्ठाः, भयङ्कराः च अभवन्। प्राणीः, भूतानि, नागाः, वराहाः, गजाः अपि तत्र जाताः। मरीचिपुत्रः कश्यपः स्वयं प्रजापतित्वं प्राप्तवान्। स स्वाध्याययोगनिष्ठः, हरभक्तः, महातेजस्वी अभवत्। कृष्णाश्वस्य, ब्राह्मणश्रेष्ठ, घृताचिः पत्न्यः आसीत् इति श्रुतम्। ते वेदवेदाङ्गनिष्ठाः, तपसा पापविनष्टाः अभवन्। तत्र नारदः, दक्षशापात्, ऊर्ध्वरेताः अभवत्। दक्षः कोपात् तं शप्तवान्, तस्य वंशः विनष्टः, स सन्तानहीनः भविष्यति। श्रीमान् पराशरः, सर्वविद्याप्रवणः, तपस्वीश्रेष्ठः, शक्तेः पुत्रः अभवत्। स अद्वितीयं पुत्रं, श्रीकृष्णद्वैपायनं, प्राप्तवान्। स स्वांशेन भूमौ अवतीर्य, परमं पदं प्राप्तवान्। कीर्तिमती कन्या, व्रतानुष्ठाननिष्ठा, योगजननी अभवत्। अधुनापरं कश्यपवंशोत्पन्नं राजवंशं शृणु। संज्ञा, रानी, प्रभा, छाया—एषां पुत्रान् ज्ञातुम् इच्छ। रानी यमं, यमुनां, रैवतं च अजनयत्। सा शनिं, तपतीं, विष्टिं च क्रमशः अजनयत्। एवं सृष्टिविस्तारः, ऋषिपुत्राणां, देवपुत्राणां, राक्षसपुत्राणां च, तपस्याः, कृपायाः, कोपस्य च प्रभावेन, विविधः, विविधनाम्ना, विविधधर्मणा, मन्वन्तरानुसारं, सुसम्पन्नः अभवत्।