कूर्मपुराणम्

एकदा सर्वे प्रपञ्चजनाः तमेकमेव शरणं प्रपन्नाः शान्तिं प्राप्नुवन्ति स्म। स च सर्वस्य विश्वस्य शरणं गत्वा धर्मेण तद्रक्षितवान्। तस्य जननं कश्यपात् देवमातुः अदितेः स्वयमेव अभवत्। स तु मेघश्यामलवपुः तेजस्वी दिव्यश्रीया भूषितः प्रादुरासीत्। स उपेन्द्रः, इन्द्रेण प्रमुखैः देवैः, ब्रह्मणा, तथा ऋषिभिः परिवृतः, भरद्वाजेन उपदिष्टं सम्यकाचारं त्रिषु लोकेषु दर्शयामास। यथासौ धर्ममानं स्थापयति, तथा सर्वं जगत् अनुसरति। तं विष्णुं, सर्वयज्ञपतिं, सर्वव्यापिनं, यज्ञैः पूजयामासुः। ततः ब्रह्मर्षयः तस्य महात्मनः यज्ञवाटे समागताः। स वामनरूपं धारयित्वा, तत्रैव यज्ञस्थले समुपाजगाम। जटिलः, वेदपाठनरतः, विभूतिभूषितः स ब्राह्मणः इव अभवत्। स बलेः समक्षं स्वपदत्रयेण भूमेः मितं देशं याचितवान्। बली विधिवत् शौचं कृत्वा सुवर्णकुशं गृहीत्वा, शीतलां शुद्धां च जलं सिञ्चितवान्। यः शरणं प्रपन्नः, स तद्विधिं कर्तुम् इच्छन्, तत्र स्थितः। तत्र ये सिद्धलोकवासी जनाः, ते अपि तं दृष्ट्वा स्तुतिं कुर्वन्ति स्म। स पुनः दिव्यलोकान् प्राप्तवान्। सा च गङ्गा, व्योम्नि प्रतिष्ठिता, ब्रह्मणा गङ्गेति नाम्ना अभिधीयते स्म। देवाः सर्वत्र तं दृष्ट्वा स्तुवन्ति स्म, स्वचित्तैः एव तस्मै नमन्ति च। त्रयो लोकाः त्वया सृष्टाः इति ते वदन्ति। तस्मै त्रिविक्रमाय, यस्य पदविस्तारः अगम्यः, पुनः पातालमूलपर्यन्तम् अधोऽपि प्रविशसि। यदा कल्पक्षये जगत् विनश्यति, तदा त्वं पुनः मयि एव प्रविशसि। विष्णुः महाविक्रमः त्रयः लोकान् पुरन्दराय दत्तवान्। तदा ब्रह्मा, शक्रः, भगवतः रुद्रः, आदित्या, मरुद्गणाश्च सर्वे तत्र उपस्थिताः सन्, तं दृष्ट्वा तत्रैव अन्तर्धानं गतवन्तः। तस्मिन्नेव काले प्रह्लादः, असुरश्रेष्ठः, विष्णुभक्तः, विष्णुना तदानीं पूजारूपं विधिं उपदिष्टः। भक्तिमार्गं कर्मयोगं च स्थाप्य, स पुरुषोत्तमः सदा देवकार्याणि करोति स्म। तत्र बाण इत्याख्यः तेजस्वी महाबलः तेषां नेता आसीत्। स त्रीन् लोकान् वशे कृत्वा वासवं पीडयितुम् आरब्धवान्। बाणो हि तव असुरश्रेष्ठः अस्मान् बाधते इति देवाः वदन्ति स्म। स विष्णुः एकेनैव बाणेन बाणपुरं सहजेनैव दग्धवान्। ततः बाणः ईशानं पशुपतिं नीलरक्तवर्णं शरणं गतवान्। नगरात् निर्गत्य स परं देवमस्तौषीत्। भक्त्या गणेशमन्त्रेण तं बाणं सायकं संयोज्य सन्दधौ। तत्र स्वर्भानुः वृशपर्वा च प्रमुखौ उक्तौ। तथा दिव्याः बहवः महाबलवन्तः, नानावदनधारिणः, तत्र आसन्।