कूर्मपुराणम्

स्वाध्यायेन च पूजया च, यत्नेन तान् दूरतः परिहरेत्। ये शुद्धात्मानः प्राणायामादिषु रमन्ते, तानपि दूरतो वर्जयेत्। अथर्वशिरः पठन्तः धर्मविदश्च ये, तानपि परिहरेत्। ये भगवत्पूजारता मम सेवायां प्रवृत्ताश्च, तान् मोहयितुं न यतते। यः विहितानुष्ठानं कृतवान्, तस्मात् लक्ष्मीं पूजयेत्त्येव। भगवत्सहधर्मिणी पूजिता सती, लक्ष्मीः पूज्या इति निश्चितम्। ममाज्ञया सर्वाणि चराचराणि पूर्ववत् समुत्पन्नानि। योगबलात् सः दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सृष्टवान्। मारीच्यादयश्च ये ब्रह्मनिष्ठाः, ते एव साधकाः सन्ति। भगवता जघनात् वैश्याः, पादाभ्यां शूद्राश्च सृष्टाः, हे पितामह। सर्ववेदरक्षणाय तद्भ्यः यज्ञः समुत्पन्नः। एषा सनातनी अव्यया शक्तिः ब्रह्मणः स्वभावरूपा। आदौ सा वेदमयी जाता, यस्यां सर्वकर्माणि समुत्पद्यन्ते। विवेकिनः तेषु न रमन्ते, तस्मात् पाषण्डी भवति। स एव परमो धर्मः ज्ञेयः, अन्यशास्त्रेषु न प्रतिष्ठितः। तानि सर्वाणि मृत्युः शून्यानि, तमःक्लेशप्रदायकानि चोक्तानि। येषां अन्तःकरणं शुद्धं, स्वधर्मनिष्ठाश्च सदा। हे मुनिश्रेष्ठ, अधर्मः स एव यः स्वधर्मप्रतिबन्धकः। तेषां सम्पदः केवलं राजसीः, अन्याः सिद्धयः तस्मादेव जाताः। ततः सर्वव्यापी ब्रह्मा तेषां कर्म जीविकां च स्थापितवान्। तदा भ्रुग्वादयः तस्य मुखात् धर्मान् श्रुत्वा प्रोचुः। अध्यापनं, स्वाध्यायः, षड्धर्माः च, हे द्विजोत्तम। दण्डधारणं युद्धं च क्षत्रियस्य, कृषिः वैश्यस्य विहिता। शिल्पं, अन्यजीविका, यज्ञशुद्धान्नपाकश्च धर्माः। गार्हस्थ्यं, वानप्रस्थ्यम्, यतिः, ब्रह्मचार्यश्च। संक्षेपेण गार्हस्थ्यस्य धर्मः, हे मुनिश्रेष्ठ, एषः। यथान्यायं भागवितरणं वानप्रस्थस्य धर्मः। यथार्थज्ञानं वैराग्यं च यतिनः धर्मः। सन्ध्योपासना अग्निपरिचरणं च ब्रह्मचारिणः धर्मः। ब्रह्मचर्यं पद्मजेन सर्वेषाम् अभिहितम्। गार्हस्थ्ये ब्रह्मचर्यं व्रतम्, यज्ञकाले विहाय तु। यः तद् नाचरति, स बृहुण्हत्यां जायते, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ। गार्हस्थ्यस्य परमो धर्मः देवतानां पूजनमेव। अन्यदेशगतो वा, भार्यावियोगिनो वा, अन्ये तस्मिन् आश्रिताः। तस्मात् गार्हस्थ्यं श्रेष्ठमिति निश्चित्यम्। अतः गार्हस्थ्यं एव धर्मस्य साधनं विज्ञेयम्। सर्वैः न विरोध्यं धर्ममपि नाचरेत्। धर्म एव मोक्षस्य कारणं, तस्मात् धर्ममेव आश्रयेत्। गुणत्रयस्य सतत्त्वात् धर्ममेव आश्रयेत्। तामसीं वृत्तिम् आस्थिताः अधः पतन्ति। एवं भगवन्तः धर्मानुक्रमेण सृष्ट्यादिकं प्रवेदयन्ति, यत्र सर्वे जीवाः स्वधर्मे स्थित्वा परमं श्रेयः प्राप्नुवन्ति।