कूर्मपुराणम्

गुणातीतायै पर्वतात्मजायै नमामि। देवदानवैरपि पूजितं तव पद्मपद्मे प्रणमामि। सैव दानवेश्वरस्य स्तुत्या तुष्टा, अन्धकं पुत्ररूपेण स्वीकृतवती। शम्भोः परमेश्वरस्य अनुमत्याऽन्धकः पातालं गतवान्। तत्रैव ह्यव्यक्तरूपेण हरिः नरसिंहमूर्त्या स्थितवान्। भगवतः कालाग्निरुद्रस्यात्मा आत्मनि लीनः। तदा ते सर्वे, क्षुधिताः, त्रिशूलधारिणं महादेवं प्रणम्य ऊचुः—त्रैलोक्यं भक्षयिष्यामः, तदा एव अस्माकं क्षुधा निवर्तिष्यते। ततः ते चराचरं त्रैलोक्यं भोक्तुम् आरब्धवन्तः। नारायणः दिव्यः सन् चिन्तयित्वा, हरिः तत्क्षणात् प्रादुरभवत्। "भगवन्, शीघ्रं त्रैलोक्यं रक्षस्व, यत् तव एव," इति सः अवदत्। ततः ते महादेवं नरसिंहरूपिणं च समीपं जग्मुः। तदा तैः शक्तिः शम्भवे, भैरवाय च महाबलाय, समर्पिता। तत्क्षणात् मातरः च शेषनागः च एकत्वं प्राप्नुवन्। "ये मां स्मरन्ति, तत्र सावधानतया रक्ष्याः," इति उक्तम्। महेन्द्रांशस्यांशेन जाता सा, भोगमोक्षप्रदायिनी। तस्याः स्वरूपं तामसं राजसं च, देवदेवः चतुर्मुखः स्थितः। कल्पान्ते रुद्रः सर्वं विश्वं भक्षयति। सत्त्वप्रधानकाले सः सदा जगत्स्थापनं करोति। मूलप्रकृतिः अव्यक्ता नित्यसुखाख्या। तदा सर्वे महादेवे, हरेः स्वरूपे, शरणं प्रपन्नाः। एवं भैरवस्य देवदेवस्य अनन्तवीर्यस्य माहात्म्यं ज्ञायते। कदाचित् वीरचनः नाम राजा आसीत्, यस्य पुत्रः सः। स धर्मेण चराचरयुक्तं त्रैलोक्यं रक्षितवान्। तस्य नगरे महर्षिः सनत्कुमारः आगतः। राजा उत्थाय, शिरसा वन्द्य, अञ्जलिं कृत्वा, इदं वचनम् अब्रवीत्—"अद्य योगीश्वरः स्वयं ब्रह्मवित् आगतः। किं कार्यं मया कर्तव्यम्, ब्रह्मपुत्र, ब्रूहि।" सनत्कुमारः अवदत्—"त्वां द्रष्टुं प्राप्तवान्, सत्यं, त्वं भाग्यशाली। त्रिषु लोकेषु न तवद्वान् धर्मात्मा अस्ति। ब्रह्मविदां श्रेष्ठ, सर्वेषां धर्माणां परमं धर्मं ब्रूहि। सर्वगुह्यं धर्मं, आत्मज्ञानं चोत्तमम्।" राजा राज्यं पुत्राय समर्प्य योगाभ्यासे प्रवृत्तः। स ब्रह्मणि धर्मे च अतिशयेन भक्तिमान्, ततः पुरन्दरं विजित्य स्थितवान्। पराजितः सः विष्णुं शरणं जगाम, अक्षरं देवं। "मम पुत्रः दैत्यपतिविनाशाय जायेत" इति सः चिन्तयामास। तदा ते विष्णुं, अव्यक्तं, रक्षां शरणं हरिं शरणं जग्मुः। वासुदेवः अनाद्यन्तः, आनन्दरूपः, शुद्धाकाशस्वरूपः। हरिः योगात्मा, मातरं देवीं पुरतः प्रादुरभवत्। सा आत्मानं कृतार्थां मत्वा केशवं स्तोतुं प्रवृत्ता।