कूर्मपुराणम्

श्रुत्वा तु देवाः परमेश्वरं सहस्रशक्तिपीठस्थं प्रणम्य तं सदा वन्दन्ति। स हि सर्वेषां हृदयेषु स्थितो जनानां हृदयवासी, यः च सर्वस्य सृष्टेः आद्यन्तः परमकारणम् अस्ति। अम्बिकापतिं करुणासिन्धुं महेश्वरं शिवं च पुनः पुनः प्रणम्य, तं सर्वदेवदेवं स्तुवन्ति। तदा परमेश्वरः प्रसन्नः सन्, स्वहस्ताभ्यां स्पृशन् तम् उक्तवान्—"मम सन्निधौ गणाधिपत्यं प्राप्त्वा त्वं, अमर, गणेश्वरः भविष्यसि।" नन्दीश्वरस्य पार्श्वे त्वं स्थित्वा सर्वदुःखात् विमुक्तः भविष्यसि। एवं गणपतित्वं दत्तं महादेवेन, यत्र देवसभा मध्ये अन्धकः अपि स्थितः। तत्र नीलकण्ठः जटाजूटमुकुटधारी त्रिशूलपाणिः महाबलवान् आसीत्। तदा भगवतः विष्णोः साक्षात् सान्द्रस्मितं वदनं दृष्ट्वा, स देवदेवं वाक्यम् अब्रवीत्—"सः परमेश्वरः, अज्ञानोत्पन्नदोषान् न पश्यति, गुणांश्च स्वीकुरुते।" ततः केशवः अन्धकः च सह शंकरस्य समीपं गतवन्तौ। हरः माधवेन मातृकया च सह परमानन्दं प्राप्तवान्। ततः पर्वतनन्दिनी भगवत्याः दिव्यधामं गत्वा, तत्र स्थित्वा परमं सुखं अन्धकाय प्रदत्तवान्। अन्धकः भगवत्याः पादपद्मयोः पतित्वा साष्टाङ्गं प्रणम्य, ताम् अवन्दत्। यः आदिपुरुषः सर्वं जगत् विनाशयति, तस्यै हिरण्मयीं परमार्यां अजायाः अमृतायै नमः। या सर्वविभेदातीताः, या गुणातीताः, या पर्वतेन्द्रतनया—तस्यै पुनः पुनः नमः। तव पादपद्मे, यानि सुरासुरैः पूजितानि, अहम् अपि नमामि। तदा दानवेश्वरः अन्धकः भगवतीं स्तुत्वा, सा तं आत्मपुत्रं स्वीकृतवती। शम्भोः अनुमत्या स अन्धकः पातालं गतः। हरिः च तत्रैव अनिर्वचनीयः नरसिंहरूपेण स्थितः। कलाग्निरुद्रः आत्मानं आत्मनि संयोजितवान्। अथ तेषां क्षुधितानां महादेवं त्रिशूलपाणिं प्रणम्य, ऊचुः—"त्रैलोक्यं वयं भक्षयामः, तदा एव अस्माकं तृप्तिः स्यात्।" ततः ते चराचरं त्रैलोक्यं भोक्तुं आरब्धवन्तः। नारायणः तदा चिन्तयित्वा, हरिः साक्षात् तत्रैव प्रादुरभवत्। "भगवन्, त्रैलोक्यं शीघ्रं रक्ष, एष ते स्वकीयम्," इति तं प्रार्थितवन्तः। ततः महादेवं नरसिंहरूपिणं च उपगम्य, स्वशक्तिं शम्भवे, भैरवाय च महाबलाय दत्तवन्तः। क्षणेन मातरः च शेषनागः च एकत्वं प्राप्तवन्तः। "ये मां अत्र स्मरन्ति, तान् यथावत् रक्षितव्यान्," इति उक्तम्। सा महेश्वरांशजा, भोगमोक्षप्रदा उच्यते। तस्याः रूपं तामसं राजसं च, देवदेवः चतुर्मुखः अभवत्। कल्पान्ते रुद्रः समग्रं विश्वं भक्षयिष्यति। सत्त्वप्रधानता सति, सः सर्वं जगत् सदा स्थापयति। या प्रकृतिः अव्यक्ता, सा नित्यानन्दरूपा इति कथ्यते।