कूर्मपुराणम्

तस्मिन्नेव काले, कस्यचित् कारणस्य प्रसादेन, मम अन्तःकरणे कोपः उत्पन्नः। तस्मिन्नेव क्षणे, सूर्यस्य सदृश्या दीप्त्या, त्रिलोकानिव संहृत्य, रमणीयवपुषा, सौम्यवदना, सर्वभूतमोहिनी एका स्त्री दृष्टा। दिव्यतेजसा सम्पन्ना, दिव्यमाल्यैः भूषिता, स्वदीप्त्या तं देशं पूरयन्ती, मम समीपे उपविशत्। या मम एषा विशालसृष्टिः, हे माधव, वर्धयति। मम आज्ञया, मोहयित्वा, तान् संसारचक्रे पतयति। याः कोपमुक्ताः, सत्यनिष्ठाः, ताभ्यः दूरं भव; तथा पाठकान्, तपस्विनः, ब्राह्मणान्, महान् यज्ञनिष्ठब्राह्मणान्, स्वाध्यायपूजायाः परिष्कृतान्, शुद्धान् प्राणायामादिषु रमन्ते, अथर्वशिरः पाठकान् धर्मविदः—एतेषां दूरं भव। ये भगवद्भक्ताः, मम सेवायाम् संलग्नाः, तान् न मोहय। सः यथादेशं कर्म आचरन्; अतः लक्ष्मीं पूजयेत्। भगवतः पत्न्या पूजितायाः, लक्ष्मीं एव पूजयेत्। सर्वे चराचराः, मम आज्ञया, यथापूर्वं समुत्पन्नाः। योगबलात्, दक्षः, अत्रिः, वसिष्ठः च सृजिताः। मारिच्यादयः, ब्रह्मनिष्ठाः, सत्कर्मनिष्ठाः एव। भगवता वैश्याः उरुतः, शूद्राः पादतः सृष्टाः, हे पितामह। वेदानां रक्षणाय, यज्ञः तेषां मध्ये उत्पन्नः। एषा नित्याऽव्यया शक्तिः ब्रह्मणः स्वाभाविकरूपम्। आदि काले, सा वेदारूपा अभवत्, यस्याः सर्वाः क्रियाः उत्पन्नाः। ज्ञानी तासु न रमन्ते; एवं कुत्सितधर्मः भवति। स एव परमधर्मः ज्ञेयः, अन्येषु शास्त्रेषु न दृश्यते। मृत्युः अनन्तरं, सर्वे तेषां कर्माणि निष्फलानि, तमः दुःखं च उपनयन्ति। येषां अन्तर्याणि शुद्धानि, स्वधर्मनिष्ठाः सदा—हे श्रेष्ठमुने, अधर्मः सः यः स्वधर्मं विघ्नयति। तेषां सिद्धयः केवलं राजसः; अन्याः सिद्धयः तस्मात् उत्पन्नाः। ततः सर्वव्यापी ब्रह्मा तेषां कर्म जीविकां च स्थापयामास। तस्य मुखात् धर्मान् श्रुत्वा, भृग्वादयः तदनन्तरं वक्तुम् आरभन्त। अध्यापनम्, अध्ययनम्, षट्कर्माणि, हे द्विजश्रेष्ठ—दण्डः, युद्धं क्षत्रियस्य, कृषिः वैश्यस्य। शिल्पम्, अन्याः जीविकाः, यज्ञपाकः च धर्मः। गृहस्थः, वानप्रस्थः, यतिः, ब्रह्मचारी च। हे मुनिश्रेष्ठ, संक्षेपेण गृहस्थस्य धर्मः एषः। यथायोग्यं न्यायेन दानम् वानप्रस्थस्य धर्मः। यथार्थज्ञानं, वैराग्यं यतिनः धर्मः। सन्ध्याविधिः, अग्निसेवना ब्रह्मचारिणः धर्मः। ब्रह्मचर्यं सर्वेषां सामान्यं पद्मजेन उक्तम्।