कूर्मपुराणम्

नारायणस्य देवस्य तथा प्रह्लादस्य, अमरशत्रोः, कथा आरभ्यते। प्रह्लादे ज्ञानम् उत्पन्नम्, स च रक्षके शरणं ययौ। नारायणं परमपुरुषं योगमहत्त्वं प्राप्नोत्। ततः अन्धकः, असुरश्रेष्ठः, तद् महद्राज्यं प्राप्तवान्। स उमां, मंदरे निवसन्तीं, पर्वतानन्दिनीं देवीं, कामयामास। भगवतोऽर्चनार्थं सहस्राणि जनाः तपः कुर्वन्ति स्म। तदा तीव्रः शुष्ककालः अभवत्, जीवसत्त्वनाशनः। तृष्णया पीडिताः जनाः जीविताय खाद्यं याचन्ति स्म। सर्वे ऋषयः संशयमुक्तमनसः खाद्यं भुञ्जते स्म। ततः महावृष्टिः अभवत्, जगत् पूर्ववत् अभवत्। ततोऽवदन्—"गौतममहर्षिं शीघ्रं गच्छामः।" विवेकिनः प्रत्युवाचुः—"मम गृहे स्थित्वा निश्चितं गन्तव्यम्।" तान् महात्मानं गौतमं समीपं निनयन्। स गोशालायां तां बद्धवान्; स्पर्शमात्रेण सा मृत्युम् प्राप्ता। सहसा ऋषयः तादृशं न दृष्टवन्तः, तेन भाषन्ति स्म। "तावत् खाद्यं न भुञ्जीत; वयं स्वयम् गच्छामः।" दुष्टभाग्यनियुक्ताः पुनः तपः कर्तुं गताः। कारणं ज्ञात्वा, कश्चित् क्रोधात् तान् शप्तवान्। तस्य शापात्, पुनः पुनः तैः तादृशं जन्म प्राप्तम्। संसारगीतैः स्तुत्यं कृत्वा, सर्वा गाः भोजनोपरान्ते यथा। इच्छया द्वौ महायोगिनौ पापभोजनात् रक्षनीयौ। "किम् तेषां कर्तव्यम्?" धर्मार्थकामिनः पृष्टवान्। ब्राह्मणश्रेष्ठान् नमन् हरिः गोपालपतिं अभ्यवदत्। "महादेव, वेदसम्भूतः धर्मः अनुमोदति।" "सर्वे वयं सहिताः नरकं यास्यामः।" "वृषवाहन, मोहाय शास्त्राणि रचयामः।" शिवाज्ञया केशवः अपि मोहकशास्त्राणि रचयत्। पञ्चरात्रं, पाशुपतं, तथा सहस्राणि अन्यानि। घोरनरके पतित्वा, पुनः पुनः, अनेककल्पान्। "मम प्रसादेन गच्छ; अन्यत्र मोक्षः नास्ति।" असुरारिप्रभुशासनं शिरसा स्वीकृत्य, ते उपदेशं शिष्यान् प्रति आरम्भयन्ति, फलानि दर्शयित्वा। शङ्करः तेषां हिताय द्विजैः सह भिक्षाटनं कृतवान्। जटाभरैः शोभितः, जगत् मोहितवान्। स्वदेहसम्भूतं रुद्रं, भैरवम्, दुष्टनिग्रहाय नियुक्तवान्। तत्र गणेन्द्रैः सह देवाः, इन्द्रप्रधानाः, स्थापिताः। स्त्रीरूपं धृत्वा, स सततं महादेवीं सेवितवान्। ते अपि रम्यस्त्रीरूपं धृत्वा महादेवीं सेवितवन्तः। द्वारस्थे गणाधिपः पूर्ववत् स्थितः। पार्वतीं आनयितुम् इच्छन्, स ततः मंदरे अगच्छत्।