कूर्मपुराणम्

श्रीभगवान् विष्णुः सर्वदेवतास्वरूपं निर्मलमूर्तिं वराहरूपेण धारयामास। कल्पारम्भे तु सः शूकरदंष्ट्रया पृथिवीं उद्धृतवान्। ततः स्वदिव्यस्वभावं प्रविश्य परमं धाम प्राप्नोत्। निजं राज्यं अधिरोह्य, असुरीभावं परित्यज्य, सः शासनं कृतवान्। विष्णोः महिम्ना तस्य राज्यं प्रतिद्वन्द्विहीनं अभवत्। सः मायया न तपस्विनं न देवताः सम्मानयामास। क्रोधेन रक्तलोचनः सः असुराधिपं शप्तवान्—"दैवी वैष्णवी भक्ति तव विनाशं करिष्यति।" राज्ये आसक्तः, शापबलात् मोहितः अभवत्। पितृवधं स्मृत्वा, सः हरौ क्रुद्धः अभवत्—नारायणस्य तथा प्रह्लादस्य, अमरशत्रोः। तस्मिन् ज्ञानं उदपद्यत्, सः रक्षकं शरणं गच्छति। नारायणं परमपुरुषं योगमहत्त्वं प्राप्तवान्। अन्धकः, असुरश्रेष्ठः, तद्राज्यं प्राप्तवान्। सः मन्दरस्थिता हिमाचलतनया उमां कामयामास। भगवतोऽर्चनाय सहस्रशः तपः कृतवान्। तदा तीव्रं शुष्कं समुत्पन्नं, जीवाः विनष्टाः। क्षुधया पीडिताः, जीवनाय अन्नं याचितवन्तः। सर्वे ऋषयः संशयमुक्तचित्ताः अन्नं भक्षयामासुः। ततः महावृष्टिः जाताः, लोकः पूर्ववत् अभवत्। ते ऊचुः—"महर्षिं गौतमं शीघ्रं गच्छामः।" बुद्धिमन्तः प्रत्युवाचुः—"मम गृहे स्थित्वा, निश्चितं गन्तव्यम्।" तान् महात्मानं गौतमं समीपं नीतवन्तः। सः तां गोशाले बद्धवान्, स्पर्शमात्रेण सा मृत्युम् उपगता। सहसा ऋषयः तादृशं न दृष्टवन्तः, तेन वदन्ति। "तदावधि अन्नं न भक्षयेत्; वयं स्वयम् गच्छामः।" दुष्टदैन्येन प्रेरिताः, पूर्ववत् तपः कर्तुं गतवन्तः। कारणं ज्ञात्वा, कश्चित् अतिविह्वलः तान् शप्तवान्। तस्य शापात्, तद्वत् पुनः पुनः जन्म प्राप्तवन्तः। जगति स्तुतिभिः, शेषगावः इव, तान् स्तुतवन्तः। कामेन, द्वौ योगीश्वरौ, दुषितं अन्नं उद्धारयितुं युक्तौ। "किम् तेषां कर्तव्यम्?" धर्मकामान् पृष्टवान्। ब्राह्मणश्रेष्ठान् नम्रान् दृष्ट्वा, हरिः गोपतिं प्रति वदति। "महादेव, वेदोत्पन्नो धर्मः सम्मतिः। सर्वे वयं सहिताः, अपि च नरकं गच्छेम।" "नन्दिवाहन, मोहाय शास्त्राणि रचयामः।" शिवाज्ञया, केशवः अपि मोहकशास्त्राणि रचयामास। पञ्चरात्रं, पाशुपतं, तथा सहस्राणि अन्यानि अपि। घोरनरके पतित्वा, पुनः पुनः, बहुषु युगेषु। "मम कृपया प्रगच्छ; अन्यत् मोक्षमार्गः नास्ति।