कूर्मपुराणम्

सर्वदेवगणानां रक्षकः भगवान् नारायणः गरुडारूढः महमेरुशिखरसमः प्रकटितः। तदानीं दैत्याधिपस्य भीत्या तं शब्दं निवेदितवन्तः। भीषणं शब्दं निष्पाद्य, “सर्वामृतहर, तं ज्ञातुम् इच्छामः,” इति उक्तम्। ततः प्रह्लादप्रमुखैः पुत्रैः सहितः दैत्यराजः शस्त्रधारी कवचयुक्तः बहिर्गतः। तत्र सः पर्वताकारं पुरुषं, अन्यं नारायणं दृष्टवान्। “एष देवः, देवतानां रक्षकः, नारायणः, अस्माकं शत्रुः,” इति दैत्यैः उक्तम्। भगवान् तान् सर्वान् सहजेन शक्त्या पूर्णतः विनष्टवान्। प्रह्लादः, अनुह्रादः, संह्रादः, ह्रादः च— संह्रादस्य कौमारः आग्नेयः च पुत्रौ, ह्रादस्यापि तादृशौ पुत्रौ— तेषां कश्चनापि विष्णुं वासुदेवं किंचित् अपि न हिंसितुम् अशकत्। तदा भगवान् तं पादाभ्यां गृहीत्वा हस्तेन क्षिप्तवान् गर्जितवान् च। महाबलः तस्य वक्षसि पादेन तीव्रं प्रहारं कृतवान्। ततः सः सर्वं यथावत् घटनां निवेदितवान्। भगवान् नरसिंहः, अर्धपुरुषरूपं अर्धसिंहरूपं धृत्वा, सहसा प्रकटितः, दैत्यश्रेष्ठान् मोहितवान्। अनन्तः नारायणः मध्याह्नसूर्यवत् दीप्तिमान् अभवत्। तदा असुरः नरसिंहं मारणार्थं प्रेषितवान्। तं मायया सह सर्वान् शीघ्रं विनष्टवान्। सर्वशक्त्या युद्धं कृत्वा नरसिंहेन पराजितः। पशुपतास्त्रं ध्यानं कृत्वा मुक्तवान् गर्जितवान् च। तदस्त्रं शूलिनं प्रभुं किंचित् अपि न हिंसितवान्। प्रह्लादः वासुदेवं नित्यं प्रभुं सर्वात्मानं मन्यते। योगिनां हृदयस्थितं प्रभुं शिरसा प्रणम्य, पितरं भ्रातृन् च निगृह्य हिरण्याक्षं प्रति उक्तवान्— “पुरुषः पुरातनः, दिव्यः प्रभुः, महायोगी, स एव विश्वस्य सारः। सः आदिप्रकृत्याः परमपुरुषः, अव्यक्तः, अक्षरः। तं विष्णुं शरणं गच्छ, यो अव्यक्तः, अव्ययः।” विष्णोः मायया मोहितः, सः पुत्रं प्रति तीव्रं वचनं उक्तवान्। कालप्रेरितः सः इदानीं अस्माकं गृहम् आगतः। “एष एकः, अक्षरः, प्राणीशः प्रभुः, तं न निन्दय। विष्णुः कालः, कालरूपः, कालेन विनष्टः।” पुत्रेण निगृहीतः अपि सः अक्षरं हरिं प्रति युद्धं कृतवान्। प्रह्लादस्य सम्मुखे तस्य नखैः विदारितः। पुत्रं प्रह्लादं परित्यज्य, भीतिमत्तः पलायितः। नरसिंहशरीरसम्भूतैः सिंहैः गृहीत्वा यमलोकं न प्राप्तवान्। ततः भगवान् स्वं परमं रूपं नारायणाख्यं धारयामास। हिरण्याक्षं अभिषेकपूर्वकं स्थापितवान्। शंकरं तपसा पूज्य, आंधकं महापुत्रं प्राप्तवान्। तां रासातलम् नीत्वा, नीलोत्पलसदृशदीप्तिं गायिकां कृतवान्। तदनन्तरं ते विष्णोः धामं गत्वा प्रार्थनां कृतवन्तः।