कूर्मपुराणम्

कलियुगे तु तदा ये भगवत्-द्वेषिणः सन्ति, ते मोहिता अभवन्। पूर्वसंस्कारमाहात्म्येन चात्र ब्रह्मणः वचसा च, स्वयंभूना ब्रह्मणा—लोकनाथेन—अनुज्ञाताः, ते शङ्करस्य प्रसादेन पूर्ववत् पुनः सन्तः भविष्यन्ति। अधुनैव दक्षकन्यानां सर्ववंशान् शृणु। स प्रजापतिः देवांश्च गन्धर्वांश्च ऋषीन् असुरान् सर्पांश्च ससर्ज। ततः धर्मेण स जीवजन्तून् ससर्ज। तस्य सतीनाम् एकस्यां पुण्यायां सहस्रं पुत्राणां जातम्। दक्षः प्रजापतिः वैरिण्यां षष्टिं कन्याः उत्पादयामास। तासां सप्तविंशतिं सोमाय, चतस्रः अरिष्टनेमये दत्ताः। एवं चाङ्गिरसः द्वे कन्ये स्तः; तयोः वंशं वक्ष्यामि। ताः संकल्पा मुहूर्ता साध्या च विश्वा, हे तेजस्विन्। विश्वायाः विश्वदेवाः, साध्यायाः साध्याः अभवन्। भानोः भानवः, मुहूर्तायाः मुहूर्तजाः उत्पन्नाः। संकल्पायाः संकल्पः जातः; धर्मस्य दश पुत्राः स्मृताः। प्रत्यूषः प्रभासश्च अष्टवसु मध्ये कीर्तितौ। ध्रुवस्य पुत्रः पुण्यः कालः, लोकमापकः। अनिलस्य गतिं यो न जानाति, स पुरोजवः इति कथ्यते। प्रभासस्य पुत्रः विश्वकर्मा, शिल्पिनां कर्ता च प्रजापतिः। कद्रूः मुनिश्च धर्मज्ञौ, तयोः पुत्रान् शृणु। विवस्वान्, सविता, पूषा, अंशुमान् तथा विष्णुः। वैवस्वतकाले आदित्याः अदितेः पुत्राः स्मृताः। हिरण्यकशिपुः ज्येष्ठः, हिरण्याक्षः तस्यानुजः। दिव्यवरान् दृष्ट्वा, तान् विविधैः स्तवैः स्तुतवान्। तेन पीडिताः भगवतः भगवतां पतिं जग्मुः। स च अखिलस्य जगतः अव्ययः, पुराणः, परमपुरुषः। सर्वदेवानां हितार्थं पद्मासनः तत्र प्रायात्। स दुग्धसागरस्य उत्तरतीरे, यत्र हरिः भगवान् तिष्ठति, गच्छन्, तस्य पादयोः शिरसा प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा वचः अब्रवीत्। स सर्वव्यापी, नित्यः, महान्योगी, सर्वदेवतामयस्वरूपः, वैराग्यैश्वर्यनिष्ठः, रागरहितः, निर्मलः। “अनन्त भगवान्, त्वं रक्षितुं युक्तः; परमेश्वरः एव रक्षकः इति।” इति तेन प्रार्थितः स कमलनयनः, पीताम्बरधरः, असुरारिः, निद्रातः उत्थाय उवाच—“इह आगत्य किं कार्यं ते मया साधनीयं?” इति। स्मृतः—“भगवन्, एकः दैत्यः सर्वदेवान् ऋषिभिः सह पीडयति। त्वमेव हन्तव्योऽसि; त्वं सर्वस्य रक्षकः, विश्वरूप!” तदर्थं तस्य दैत्यश्रेष्ठस्य विनाशाय, सः स्वयं पुरुषं ससर्ज। तस्मै शङ्खचक्रगदाधराय, गरुडध्वजः इत्युक्त्वा—“त्वं तेजसा शीघ्रं अत्र आगच्छ” इति। स महान् अव्यक्तः पुरुषः तस्य दैत्यनगर्याः प्रति जगाम।