कूर्मपुराणम्

एकदा देवाः यज्ञे महेश्वरं यज्ञपतिं राजानमिव पूजयितुं युक्तमिति स्मरन्ति। स एव सर्वेषां यज्ञेषु पूजनीयः, सर्वकामफलप्रदः च। किन्तु तं न समाचिन्तयन्; तदा मन्त्राः देवतान् परित्यज्य स्वं स्थानं प्रतिपेदिरे। अथ देवाः ब्रह्मर्षिं दधीचं हस्ताभ्यां स्पृष्ट्वा तं सम्बोधितवन्तः। तत्रैव केचन गर्वेन समाचरितवन्तः, तेषां गर्वं नाशयितुमद्य अहं प्रवृत्तः इति देवाः ऊचुः। ततः कोपेन गणनायकाः यूपान् उत्पाट्य दूरं क्षिप्तवन्तः। सर्वे च भीमाः तान् गृहीत्वा गङ्गायाः प्रवाहे प्रक्षिप्तवन्तः। तदा महाबलवान् स गणपति अन्यान् अपि देवतान् तेनैव प्रकारेण निगृह्य धारयामास। स पृष्ठेन पूष्णः दन्तान् निष्पिष्य भूमौ पतितवान्। ततः स बलवान् गणेश्वरः स्मयमानः तान् पीडयितुं प्रवृत्तः। मुनिपतयः अपि मुनीन् पादेन शिरसि ताडितवन्तः। सुदर्शनं तीक्ष्णैः शरैः विव्याध, तं स्थिरं कृत्वा। स पक्षैः सहसा प्रहृत्य, सागरनिनादं कृत्वा, तत्र भीषणं कृतवान्। ये गरुडात् अधिकबलिनः आसन्, ते विनतेयात् पलायितवन्तः। तदा स महाबलः माधवं बलात् मोचयित्वा, अद्भुतं दृश्यते स्म। स आगत्य वीरभद्रं च केशवं च निगृह्य स्थितवान्। तस्मिन्नन्तरे भगवान् ईशः साम्बेन सहितः स्तुतः तत्र स्वयमेव आगतः। भगवाञ्छ्च ब्रह्मा, दक्षः, सर्वे च दिवौकसः तं स्तुतवन्तः। दक्षः कृताञ्जलिः, विविधानि स्तोत्राणि कृत्वा, तं प्रणम्य स्तुतवान्। तदा प्रशान्तचित्तः करुणासिन्धुः स भगवान् रुद्रं सम्बोधितवान्। भगवतः कृपया दक्षः स्वर्गवासिनश्च प्रसादं लब्धुमर्हन्ति। हरः प्रणतैः देवैः च प्रचेतसा दक्षेन च सह उवाच— अहं सर्वेषां यज्ञेषु पूजनीयः, विशेषतः निन्दनीयः न कदापि। किमर्थं लोकेषु विषयेषु स्पृहां त्यक्त्वा, मम भक्तः भूत्वा श्रद्धया यतस्व। ममाज्ञया स्वधर्मे सन्तुष्टः भव। एवमुक्त्वा, स भगवान् दक्षस्य अदृश्यः अभवत्, यस्य तेजः अनन्तम्। स एव दक्षं सर्वलोकहितं वचनं उवाच। स्वयमेव देवः आज्ञापयत्— “एतदसावधानेन रक्ष।” ये विद्वांसः, वेदवित्, ब्रह्मस्थितिं प्राप्ताः, ते तमेकं पश्यन्ति। स महादेवः, देवेशः, वैदिकैः मन्त्रैः स्तूयते। यः भक्तियुक्तचित्तः तं चिन्तयति, स परमं पदं प्राप्नोति। कर्मणा, मनसा, वाचा च तं यत्नेन पूजयेत्। यो निन्दति, तस्य सर्वाणि कर्माणि दोषहेतवः भवन्ति। स भगवाञ्छ्च महादेवः, देवदेवः, निःसंशयं एव। मोहात्, कुटिलदर्शनेन च, ये जनाः, ते नरके पतन्ति। ये तु समत्वदर्शिनः, ते मोक्षयोग्याः भवन्ति। एवं चिन्तयित्वा, देवमर्चयेत्, स परमं पदं प्राप्नोति। एतस्माद्रुद्रनारायणयोः सर्वं जगदुत्पन्नम्। तस्मात् ब्रह्मविद्भिः पूजितं रक्षकमहं महादेवं शरणं गच्छेत्। स एव पशुपतिं चर्मवसनं देवमाश्रयत्।