कूर्मपुराणम्

विराजस्य महाबलिनः प्रजापतेः कन्यामध्ये अग्निष्टुत्, अतिरात्र, सुद्युम्न, अभिमन्यु, अङ्ग, सुमनस, स्वाति, क्रतु, अङ्गिरस, शिव इति पुत्राः अभवन्। तत्र पृथिर्नाम विश्वविख्यातः प्रजापालनपरायणः वीर्यशाली राजा अभवत्। ब्रह्मणः आज्ञया महेन्द्रेण सह तत्र सूतः पुराणकथकः अपि जातः, साक्षात् हरिः मायामये रूपे अवतीर्णः। स एव पुरातनः अहं, हे मुनिश्रेष्ठ, यः पूर्वं उत्पन्नः, तस्मै भगवानेव हरिः परः पुरुषः अनुग्रहेण पुराणश्रवणं दत्तवान्। तस्यैवाज्ञया तेषां पुराणकथनं जीविकायाः साधनं अभवत्। स एव पृथुः, तेजस्वी सर्वलोकाधिपः स्वधर्मनिष्ठः, गोवर्धनं पर्वतम् उपगम्य इन्द्रियसंयमपूर्वकं तपः अचरत्। तत्र देवः दामोदरः साक्षात् आगत्य राजानं संबोधितवान्। एकमेव वचनं उक्त्वा हृषीकेशः स्वस्वरूपे पुनरपि स्थितवान्। ततः स धर्मेण स्वं राज्यं पालयामास, हे मधुसूदन। तस्य खिखण्डनः, हविर्धानः, अन्तर्धान इति पुत्राः अभवन्। ते धर्मनिष्ठाः, रूपसम्पन्नाः, वेदवेदाङ्गविदः च आसन्। भाग्यवेगेन धर्मवित् स राजा वैराग्यं कर्तुम् उद्यतः। कदाचित् स हिमालयस्य शिखरं प्राप्तवान्, यत्र सिद्धगणाः विहरन्ति। तत्र योगिनां प्राप्याप्राप्यस्थानि, ब्रह्मद्वेषिभिः दुर्लभानि, दृष्टवान्। सिद्धाश्रमैः शोभितं, पङ्कज-उत्पलवनैः परिपूर्णं तं देशं स दृष्टवान्। तत्र सः परममङ्गलं रमणीयमाश्रमं, हर्षपूर्णं च, अपश्यत्। तत्र महादेवं पङ्कजोत्पलादिभिः पुष्पैः सम्पूज्य, प्रभायुतं प्रभुं निरीक्ष्य, वेदसम्भूतैः विविधैः स्तोत्रैः शम्भुं स्तुतवान्। तत्र सः प्रसिद्धं श्वेताश्वतरं ददर्श, यः महापाशुपतश्रेष्ठः तपसा जितात्मा शुक्लयज्ञोपवीती च आसीत्। सः तस्य पादयोः शिरसा प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा, इदं वचनमुवाच— "अद्य योगिनां नाथं योगविदां श्रेष्ठं दृष्टवानस्मि। किमहं कुर्याम्? तव शिष्यः अस्मि, मां रक्ष, हे निष्पाप।" श्वेताश्वतरः तपसा क्षीणदोषं तं शिष्यं कृतवान्। ततः सः दिव्यं ज्ञानं स्वशाखानुष्ठानं च उपदिदेश। सा परम्परा आश्रमधर्मरूपा, या ब्रह्मादिभिः आचरिता। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याश्च ब्रह्मचर्ये स्थिताः, महादेवं निराकारं शिवं ध्यानयन्ति। भगवान् तत्र भक्तवत्सलत्वात् स्थित्वा, लोकहितकाम्यया महेश्वरं पूजयामास। तस्य पूजनात् देवा असुराश्च महांसिद्धिं प्रापुर्य। तेषां तपोबलं दृष्ट्वा, तत्र कालत्रये अपि यथार्थज्ञानं प्राप्तवन्तः। "मया सह सदा भव; तदा सिद्धिं प्राप्स्यसि" इति तेन उक्तम्। ततः सः महन्मन्त्रम् आत्मसिद्धये विधिवत् उपदिदेश।