ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪੁਨਰੇਵੈਨਂ ਪ੍ਰਣਤਾ ਹਰਿਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਿਵਾ ਸਤੀ ਹੈਮਵਤੀ ਯਥਾਵਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍
ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਸਤੀ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਯੋਗੀ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਹਸ੍ਯਮੇਤਦ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਗੋਪਨੀਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਜਨ੍ਤੂਨਾਮੇਕਮੋਚਨਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮਸਂਜ੍ਞਾ ਪਰਾ ਕਾष੍ਠਾ ਸੇਯਂ ਹੈਮਵਤੀ ਮਤਾ
ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਆਕਾਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿਮਵਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਨੇਕਵਿਭਾਗਸ੍ਥਾ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਾਤਿਲਾਲਸਾ
ਉਹ ਇਕਤਾ ਤੇ ਅਨੇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕੀ ਚ ਤਨ੍ਮੂਲਾ ਪ੍ਰਭਾ ਭਾਨੋਰਿਵਾਮਲਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਪਰਾਵਰੇਣ ਰੂਪੇਣ ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਉੱਚ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਾਪਿ ਕਰਣਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯੇਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਬੁਧਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਤਬ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ।
ਅਧਿष੍ਠਾਨਵਸ਼ਾਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਆਧਾਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਸੁਣੋ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅੱਗੇ ਕੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ष੍ਵਪਿ ਚ ਵੇਦੇषੁ ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਦਨਨ੍ਤਾਯਾ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਦੀ ਅਨੰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਰੁਦਰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਾਲੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕਾਲ, ਹਰੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕਾਲੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਹਰੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਗੀਯਤੇ ਵੇਦਵਾਦਿਭਿਃ
ਉਹ ਕਾਲ, ਵੇਦ ਪੰਡਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗ, ਹਰ ਤੇ ਰੁਦਰ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਲਸ੍ਯ ਵਸ਼ਗਾ ਨ ਕਾਲਃ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਵਸ਼ੇ
ਸਾਰੇ ਕਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਕਾਲ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਕਾਲੇਨਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਸਮਾਵਿष੍ਟਾਨਿ ਯੋਗਿਨਾ
ਕਾਲ ਰਾਹੀਂ, ਯੋਗੀ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਯੇਦਂ ਭ੍ਰਾਮਯੇਦੀਸ਼ੋ ਮਾਯਾਵੀ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਦੂਗਰ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪ੍ਯਂ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਂਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਤ੍ਰਯਮ੍
ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਨ।
ਮਾਯਯੈਵਾਥ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਾ ਚਾਨਾਦਿਰਨਨ੍ਤਯਾ
ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ।
ਮਾਯਾਵੀ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤੀਸ਼ਃ ਕਾਲਃ ਕਾਲਕਾਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਾਦੂਗਰ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਕਾਲ, ਕਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਕਾਲਃ ਸ੍ਥਾਪਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਕਾਲਾਧੀਨਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਕਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਗਤ ਕਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਖਿਲੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਂਭੋਃ ਕਾਲਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਅਨੰਤ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—
ਏਕਾ ਸਰ੍ਵਗਤਾਨਨ੍ਤਾ ਕੇਵਲਾ ਨਿष੍ਕਲਾ ਸ਼ਿਵਾ
ਇੱਕ ਹੀ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਅਨੰਤ, ਵਿਲੱਖਣ, ਭਾਗ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ऽਨ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਅਭੇਦਂ ਚਾਨੁਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਕਾਃ
ਯੋਗੀ ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ।
ਵਿਸ਼ੇषਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਚਾਯਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ
ਪਰ ਇਹ ਫਰਕ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਭੋਕ੍ਤਾ ਕਪਰ੍ਦੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਪਾਰਦ, ਨੀਲ-ਲੋਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।