ਉਪਦੇਸ਼ੋ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾ ਵਰਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਤ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਵਿਮਰ੍ਦਨਮ੍
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਪਃ ਕਥਿਤੋ ਮੁਨੀਨਾਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਤੁ
ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਰ੍ਨਾਸ਼ੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਵਧਸ੍ਤਥਾ
ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਦਾ ਵਧ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਸ੍ਯਾਥ ਗਾਣਪਤ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਅੰਧਕਾ ਦੀ ਦਬਾਈ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਣਸ੍ਯ ਨਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਥ ਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਬਾਣ ਦੀ ਦਬਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਸੁਦੇਵਾਤ੍ ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਹਰੇਃ
ਫਿਰ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ — ਹਰੀ — ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰਲਾਭੋ ਮਹਾਦੇਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਮ੍ਬਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍
ਮਹਾ ਦੇਵ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ ਭੀਤਿਰ੍ਦ੍ਵਾਰਿਵਤ੍ਯਾ ਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਫਿਰ ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਡਰ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਦਾਗਮਨਂ ਚੈਵ ਯਾਤ੍ਰਾ ਚੈਵ ਗਰੁਤ੍ਮਤਃ
ਨਾਰਦ ਦਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਤ੍ਯਕਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਲਿਙ੍ਗਾਰ੍ਚਨਂ ਤਥਾ
ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਿਙ੍ਗਾਰ੍ਚਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯਾਪਿ ਸਲਿਙ੍ਗਿਨਃ
ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗਧਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਥਾ ਮਧ੍ਯੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਤਵੋ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਸਤਿ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਚਾਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਵਸ਼ਾਸਿਤਂ ਚ ਕृष੍ਣੇਨ ਵਰਦਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾ ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਮੁਨੇਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ
ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਅਾਸ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਅਜੋਕੇ ਹਨ,
ਉਦ੍ਵਾਸਨਂ ਚ ਕਥਿਤਂ ਵਰਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਫਲਂ ਚ ਵਿਪੁਲਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਮਃ
ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦਾ ਵਿਦਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਨਦੀਨਾਂ ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰਣੈ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਦਵੀਪਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਾਂ ਕਥਨਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਵੇਦਸ੍ਯ ਚ ਵੇਦਾਨਾਂ ਕਥਨਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਅਵੇਦ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗੀਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਗੁਹ੍ਯਾ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਥ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਪਤ ਗੀਤ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕਪਾਲਿਤ੍ਵਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਚਰਣਮੇਵ ਚ
ਰੁਦਰ ਦਾ ਖੋਪੜੀ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਿਖ ਮੰਗਣ ਲਈ ਫਿਰਨਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਥਾ ਮਙ੍ਕਣਕਸ੍ਯਾਥ ਨਿਗ੍ਰਹਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮੰਕਣਕ ਦੀ ਦਬਾਈ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਰੁਵਨੇ ਸ਼ਂਭੋਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਮਾਧਵਸ੍ਯ ਚ
ਦੇਵਦਾਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਦਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰਦਾਨਂ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨਨ੍ਦਿਨੇ ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।