ਕੌਰ੍ਮਂ ਪੁਰਾਣਮਖਿਲਂ ਯਜ੍ਜਗਾਦ ਗਦਾਧਰਃ
ਸਾਰਾ ਕੂर्मਾ ਪੁਰਾਣਾ ਗਦਾਧਰ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ।
ਮੋਹਾਯਾਸ਼ੇषਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵੇਨ ਯੋਜਨਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਯਥਾਵਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖ ਦੇ ਚੰਗੇ ਲਕੜਣੇ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਏਕਤ੍ਵਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਸ਼੍ਚੋਪਵਰ੍ਣਿਤਃ
ਇਕਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਮਝਾਈ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਕਥਿਤਂ ਯਥਾਵਦਿਹ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਲਕੜਣੇ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਏ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ਯਨਂ ਚਾਪ੍ਸੁ ਨਾਮਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਤਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੁਖ੍ਯਾਦਿਸਰ੍ਗਕਥਨਂ ਮੁਨਿਸਰ੍ਗਸ੍ਤਥਾਪਰਃ
ਮੁੱਖ ਤੇ ਅਗਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਸ੍ਤਾਮਸਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ
ਧਰਮ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਤਾਮਸੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮੋਦ੍ਭਵਤ੍ਵਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮੋਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ
ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੋਹ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟਿਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਵੱਲੋਂ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਗਿਰਿਸ਼ਸ੍ਯਾਥ ਵਰਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਰਦਾਨਂ ਤਥਾਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਪਿਨਾਕਿਨਃ
ਅਜੋਕੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕੀ ਦਾ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਜਾਣ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਵਤਾਰੋ ऽਥ ਦੇਵਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨਾਭਿਪਙ੍ਕਜਾਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਭੀ ਕਮਲ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਮੋਹੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਥ ਸਂਜ੍ਞਾਲਾਭੋ ਹਰੇਸ੍ਤਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੋਹ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਾਮ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਲਲਾਟਾਤ੍ ਕਥਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੂਤਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਵਰਦਾਨੋਪਦੇਸ਼ਕੌ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਭੂਤੀ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਨਰਨਾਰੀਸ਼ਰੀਰਤਾ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਰ-ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰੀਤ੍ਵਮੇਵ ਚ
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਸ੍ਯ ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਪਦੇਸ਼ੋ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾ ਵਰਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਤ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਵਿਮਰ੍ਦਨਮ੍
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਪਃ ਕਥਿਤੋ ਮੁਨੀਨਾਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਤੁ
ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਰ੍ਨਾਸ਼ੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਵਧਸ੍ਤਥਾ
ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਦਾ ਵਧ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਸ੍ਯਾਥ ਗਾਣਪਤ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਅੰਧਕਾ ਦੀ ਦਬਾਈ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਣਸ੍ਯ ਨਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਥ ਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਬਾਣ ਦੀ ਦਬਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਕਿਰਪਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਸੁਦੇਵਾਤ੍ ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਹਰੇਃ
ਫਿਰ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ — ਹਰੀ — ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰਲਾਭੋ ਮਹਾਦੇਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਮ੍ਬਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍
ਮਹਾ ਦੇਵ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ ਭੀਤਿਰ੍ਦ੍ਵਾਰਿਵਤ੍ਯਾ ਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਫਿਰ ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਡਰ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।