ਪੁਰੁषਾਯ ਪੁਰਾਣਾਯ ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ
ਪੁਰਖ, ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਸਿਰਫ਼ ਸਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਧਿਗਮ੍ਯਾਯ ਨਿष੍ਕਲਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਧਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪਰਾਵਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਭਵੇ ਵੇਦਵੇਦ੍ਯਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਉੱਚ-ਨੀਚ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮੋ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਮਾਯਿਨੇ ਵੇਧਸੇ ਨਮਃ
ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੈਨੂੰ; ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ, ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਾਮਨਾਯ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਵਾਮਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਦਾਤ੍ਰੇ ਚ ਨਮੋ ऽਪ੍ਰਤਿਹਤਾਤ੍ਮਨੇ
ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਤਯੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦੇਵਾਰ੍ਤਿਸ਼ਮਨਾਯ ਤੇ
ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਵਿਦਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਮृਤਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ—
ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਿਃ
ਅਨੰਤ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ।
ਕੌਰ੍ਮਂ ਪੁਰਾਣਮਖਿਲਂ ਯਜ੍ਜਗਾਦ ਗਦਾਧਰਃ
ਸਾਰਾ ਕੂर्मਾ ਪੁਰਾਣਾ ਗਦਾਧਰ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ।
ਮੋਹਾਯਾਸ਼ੇषਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵੇਨ ਯੋਜਨਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਯਥਾਵਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖ ਦੇ ਚੰਗੇ ਲਕੜਣੇ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਏਕਤ੍ਵਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਸ਼੍ਚੋਪਵਰ੍ਣਿਤਃ
ਇਕਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਮਝਾਈ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਕਥਿਤਂ ਯਥਾਵਦਿਹ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਲਕੜਣੇ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਏ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ਯਨਂ ਚਾਪ੍ਸੁ ਨਾਮਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਤਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮੁਖ੍ਯਾਦਿਸਰ੍ਗਕਥਨਂ ਮੁਨਿਸਰ੍ਗਸ੍ਤਥਾਪਰਃ
ਮੁੱਖ ਤੇ ਅਗਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਸ੍ਤਾਮਸਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ
ਧਰਮ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਤਾਮਸੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮੋਦ੍ਭਵਤ੍ਵਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮੋਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ
ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੋਹ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟਿਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਵੱਲੋਂ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਗਿਰਿਸ਼ਸ੍ਯਾਥ ਵਰਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਰਦਾਨਂ ਤਥਾਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਪਿਨਾਕਿਨਃ
ਅਜੋਕੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕੀ ਦਾ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਜਾਣ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਵਤਾਰੋ ऽਥ ਦੇਵਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨਾਭਿਪਙ੍ਕਜਾਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਭੀ ਕਮਲ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਮੋਹੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਥ ਸਂਜ੍ਞਾਲਾਭੋ ਹਰੇਸ੍ਤਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੋਹ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਾਮ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਲਲਾਟਾਤ੍ ਕਥਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੂਤਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਵਰਦਾਨੋਪਦੇਸ਼ਕੌ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਭੂਤੀ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਨਰਨਾਰੀਸ਼ਰੀਰਤਾ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਰ-ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰੀਤ੍ਵਮੇਵ ਚ
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣਨਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਸ੍ਯ ਵੈਸ਼੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।