ਵਾਰਾਹੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰ ਈਰਿਤਃ
ਵਾਰਾਹਾ ਦਾ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਥਿਤਾ ਹਿ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਮੁਨਿਭਿਃ ਕਾਲਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤਾਮਸੇषੁ ਹਰਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਰਾਜਸੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਤਾਮਸ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ।
ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ ਕਲ੍ਪਾ ਮਮ ਤੇषੁ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਹੋਰ ਯੁਗ ਸਾਤਵਿਕ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।
ਆਰਾਧ੍ਯ ਗਿਰਿਸ਼ਂ ਮਾਂ ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਉਹ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਤੁ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਜਨਲੋਕੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤਪਸਾ ਯੋਗਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਜਨ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਤਪ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਚਰਣਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਃ ਸਹਸ੍ਰਦृਕ੍
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀ ਚ ਸ਼੍ਰੁਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸੋਮੋ ਘृਤਮਥਾਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਚਮਚ, ਕਟੋਰਾ, ਸੋਮਾ ਤੇ ਘੀ ਹਾਂ।
ਵੇਦੋ ਵੇਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਗੋਪ੍ਤਾ ਗੋਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮੁਖਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਵੇਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰਖਵਾਲਾ, ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹਾਂ।
ਹਂਸਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ऽਥ ਕਪਿਲੋ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਹੰਸ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਂਸ, ਫਿਰ ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਤ੍ਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਯਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਮਹਾਂਦੇਵ — ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮਮृਤਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ
ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਹਿ ਸਮਾਸੇਨ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਗਦਤੋ ਮਮ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰ੍ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕਰੋਤਿ ਨਿਕਿਲਂ ਮਤਿਮ੍
ਕਾਲ-ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਹੇਦਸ਼ੇषਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਉਹ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਲੋਕਸਂਹਾਰਂ ਭੀषਣਂ ਰੂਪਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦਹਤ੍ਯਖਿਲਂ ਲੋਕਂ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍
ਸੱਤ-ਸੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਯਖਿਲਦਾਹਕਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਸਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਸ਼ਂਭੋਸ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਵੈਦਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਇੱਕ ਵੈਦਕੀ ਸ੍ਰੁਤੀ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਗਣੈਃ ਪੂਰਯਨ੍ ਵ੍ਯੋਮਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਗਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਹਸ੍ਤਚਰਣਃ ਸਹਸ੍ਰਾਰ੍ਚਿਰ੍ਮਹਾਭੁਜਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਕृਤ੍ਤਿਵਸਨੋ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੋਗ-ਸਮਰਾਟੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਕਰੋਤਿ ਤਾਣ੍ਡਵਂ ਦੇਵੀਮਾਲੋਕ੍ਯ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਹਮਾਯਾਤਿ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਯੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ।
ਗੁਣੈਰਸ਼ੇषੈਃ ਪृਥਿਵੀਵਿਲਯਂ ਯਾਤਿ ਵਾਰਿषੁ
ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਰਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਜਸ੍ਤੁ ਗੁਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਯੌ ਸਂਯਾਤਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਅੱਗ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੂਤਾਦੌ ਚ ਤਥਾਕਾਸ਼ਂ ਲੀਯਤੇ ਗੁਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੂਲ ਤੱਤ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਕਾਰਿਕੇ ਦੇਵਗਣਾਃ ਪ੍ਰਲਂਯ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਸੁਧ ਸਤਵ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੈਕਾਰਿਕ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।