ਇਨ੍ਦ੍ਰਚਾਪਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਦੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਘਨਾ ਦਿਵਿ
ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਹੂਰੂਪਾ ਘੋਰੂਪਾ ਘੋਰਸ੍ਵਰਨਿਨਾਦਿਨਃ
ਉਹ ਬੱਦਲ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਧਾ ਸਂਵृਤਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤਮਗ੍ਨਿਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਸੱਤ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਤਮਾ ਨਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਹਨੇਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਘੋਰਮਸ਼ਿਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਪਾਵਕਮ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੀ, ਅਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਭਿਸ੍ਤੇਜੋਭਿਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਦਾਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯਪਃ
ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੋ ऽਥ ਭੁਵਨਂ ਮਹਾਜਲਪਰਿਸ੍ਤ੍ਰਵੈਃ
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡੁੱਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸਲਿਲੌਘੈਸ਼੍ਚ ਵੇਲਾ ਇਵ ਮਹੋਦਧਿਃ
ਅਤਿ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਟ ਵਾਂਗ।
ਪੁਨਃ ਪਤਤਿ ਤਦ੍ ਭੂਮੌ ਪੂਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇਨ ਚਾਰ੍ਣਵਾਃ
ਉਹ ਪਾਣੀ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਮਹੀ ਚਾਪ੍ਸੁ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ
ਪਹਾੜ ਵੀ ਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਨਿਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ੇਤੇ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਰਾਹੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰ ਈਰਿਤਃ
ਵਾਰਾਹਾ ਦਾ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਥਿਤਾ ਹਿ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਮੁਨਿਭਿਃ ਕਾਲਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤਾਮਸੇषੁ ਹਰਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਰਾਜਸੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਤਾਮਸ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ।
ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ ਕਲ੍ਪਾ ਮਮ ਤੇषੁ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਹੋਰ ਯੁਗ ਸਾਤਵਿਕ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।
ਆਰਾਧ੍ਯ ਗਿਰਿਸ਼ਂ ਮਾਂ ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਉਹ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਤੁ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਜਨਲੋਕੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤਪਸਾ ਯੋਗਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਜਨ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਤਪ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਚਰਣਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਃ ਸਹਸ੍ਰਦृਕ੍
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀ ਚ ਸ਼੍ਰੁਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸੋਮੋ ਘृਤਮਥਾਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਚਮਚ, ਕਟੋਰਾ, ਸੋਮਾ ਤੇ ਘੀ ਹਾਂ।
ਵੇਦੋ ਵੇਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਗੋਪ੍ਤਾ ਗੋਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮੁਖਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਵੇਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰਖਵਾਲਾ, ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹਾਂ।
ਹਂਸਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ऽਥ ਕਪਿਲੋ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਹੰਸ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਂਸ, ਫਿਰ ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਤ੍ਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਯਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਮਹਾਂਦੇਵ — ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮਮृਤਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ
ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਹਿ ਸਮਾਸੇਨ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਗਦਤੋ ਮਮ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰ੍ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕਰੋਤਿ ਨਿਕਿਲਂ ਮਤਿਮ੍
ਕਾਲ-ਅੱਗ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਹੇਦਸ਼ੇषਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਉਹ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਲੋਕਸਂਹਾਰਂ ਭੀषਣਂ ਰੂਪਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦਹਤ੍ਯਖਿਲਂ ਲੋਕਂ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍
ਸੱਤ-ਸੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਯਖਿਲਦਾਹਕਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਸਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਸ਼ਂਭੋਸ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਵੈਦਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਇੱਕ ਵੈਦਕੀ ਸ੍ਰੁਤੀ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।