ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕਥਿਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੋ ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਨਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਕਾਲਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਲਯਃ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਕਾਲਚਿਨ੍ਤਾਪਰੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ
ਇਹ ਵਿਗਾਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਨਾ 'ਪ੍ਰਲੈ' ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਮਿਦਾਨੀਂ ਵਃ ਕਥਯਿष੍ਯੇ ਸਮਾਸਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਜਿਹਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਨੈਮਿਤਿਕ ਵਿਗਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਤਿਪੇਦੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ।
ਭੂਤਕ੍ਸ਼ਯਕਰੀ ਘੋਰਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਕ੍ਸ਼ਯਙ੍ਕਰੀ
ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਨਿ ਚਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਭੂਮਿਤ੍ਵਮੁਪਯਾਨ੍ਤਿ ਚ
ਉਹ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਗਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸਹ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਭਵਤਿ ਪਿਬਨ੍ਨਮ੍ਭੋ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਅਸਹਿਣਯ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੇਨਾਹਾਰੇਣ ਤਾ ਦੀਪ੍ਤਾਃ ਸੂਰ੍ਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਉਸ ਖਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਸੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਲੋਕਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ਿਖਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੀਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਭਾਸ੍ਕਰਾਃ ਸਪ੍ਤ ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਤਾਪਿਨਃ
ਸੱਤ ਸੂਰਜ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਖਂ ਸਮਾਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਦ੍ਰਿਨਦ੍ਯਰ੍ਣਵਦ੍ਵੀਪਾ ਨਿਸ੍ਨੇਹਾ ਸਮਪਦ੍ਯਤ
ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਲਗ੍ਨਾਭਿਸ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਚੈਵ ਸਮਾਵृਤਮ੍
ਹੇਠਾਂ, ਉਪਰ ਅਤੇ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਕਿਰਣਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਕਤ੍ਵਮੁਪਯਾਤਾਨਾਮੇਕਜ੍ਵਾਲਂ ਭਵਤ੍ਯੁਤ
ਜਦ ਉਹ ਇਕਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਲੋਕਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਦਹਤ੍ਯਾਤ੍ਮਤੇਜਸਾ
ਇਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਨਿਸ੍ਤृਣਾ ਭੂਮਿਃ ਕੂਰ੍ਮਪृष੍ਠਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਜਦ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਘਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੂਰਮ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਤਦਰ੍ਚਿਰ੍ਭਿਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਤੇ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਲੀਯਨ੍ਤੇ ਭੂਮਿਤ੍ਵਮੁਪਯਾਨ੍ਤਿ ਚ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਪਾਵਕਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਅੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਬਨ੍ਨਪਃ ਸਮਿਦ੍ਧੋ ऽਗ੍ਨਿਃ ਪृਥਿਵੀਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਜ੍ਵਲਨ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾ ਅੱਗ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਾਨ੍ ਦਹਤਿ ਦੀਪ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਤੇਜੋਵਿਜॄਮ੍ਭਿਤਃ
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
ਅਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਪृਥਿਵੀਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਦਿਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦਹਿष੍ਯਤਿ
ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਉਹ ਉਪਰ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜੇਗਾ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ਼ਿਖਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਹ੍ਨੇਃ ਸਂਵਰ੍ਤਕਸ੍ਯ ਤੁ
ਉਸ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉੱਠਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦਾ ਦਹਤ੍ਯਸੌ ਦੀਪ੍ਤਃ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕਾਲ-ਰੁਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
ਦਹੇਦਸ਼ੇषਂ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਃ ਕਾਲੋ ਵਿਸ਼੍ਵਤਨੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ, ਕਾਲ ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਬਚੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਯੋਗੁਡਨਿਭਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਚੈਕਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਘੋਰਾਃ ਸਂਵਰ੍ਤਕਾ ਘਨਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਵਰਤਕ ਬੱਦਲ ਉੱਠ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤਥਾ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਤ੍ ਪੀਤਾਃ ਪਯੋਧਰਾਃ
ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪੀਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼ਙ੍ਖਕੁਨ੍ਦਨਿਭਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਜਾਤ੍ਯਞ੍ਜਨਨਿਭਾਃ ਪਰੇ
ਕੁਝ ਸੰਖ ਜਾਂ ਚੰਨਣ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੁੱਟ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਹਨ।