ਬ੍ਰਹਾਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਹ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ।
ਭृਗਵੋ ऽਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੂਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ।
ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯੈਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਮਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੇਨੋਪਾਯੇਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਦਰਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਦੱਸੋ।
ਦੇਸ਼ਂ ਚ ਵਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਸ਼ੇ ਚਰਿष੍ਯਥ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵੱਸੋਗੇ।
ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਨੇਮਿਃ ਸ਼ੀਰ੍ਯੇਤ ਸ ਦੇਸ਼ਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਨੇਮੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਨੈਮਿਸਂ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ 'ਨੈਮੀਸ਼' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਆਦਰਯੋਗ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਭਗਵਤਃ ਸ਼ਂਭੋਰੇਤਨ੍ਨੈਮਿਸ਼ਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਨੈਮੀਸ਼ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾ ਲੇਭਿਰੇ ਪ੍ਰਵਰਾਨ੍ ਵਰਾਨ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਵਰ ਮਿਲੇ।
ਸਤ੍ਰੇਣਾਰਾਧ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਏਕੈਕਂ ਪਾਵਯੇਤ੍ ਪਾਪਂ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਾਯੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾषਿਤਮ੍
ਵਾਯੂ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ।
ਰਮਤੇ ऽਧ੍ਯਾਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਮਥੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਅਜੇ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਜਾਪ ਰੁਦ੍ਰਮਨਿਸ਼ਂ ਯਤ੍ਰ ਨਨ੍ਦੀ ਮਹਾਗਣਃ
ਉਥੇ ਮਹਾਂਗਣ ਨੰਦੀ ਸਦਾ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਦਦਾਵਾਤ੍ਮਸਮਾਨਤ੍ਵਂ ਮृਤ੍ਯੁਵਞ੍ਚਨਮੇਵ ਚ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ।
ਆਰਾਧਯਨ੍ਮਹਾਦੇਵਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਵृषਭਧ੍ਵਜਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਰ੍ਵਃ ਸੋਮੋ ਗਣਵृਤੋ ਵਰਦੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯਭਾषਤ
ਸ਼ਰਵ, ਸੋਮ, ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਅਯੋਨਿਜਂ ਮृਤ੍ਯੁਹੀਨਂ ਦੇਹਿ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਜੋ ਜਣਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇਰਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤੋ ਹਰਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਰਾ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਚਕਰ੍ष ਲਾਙ੍ਗਲੇਨੋਰ੍ਵੋਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦृਸ਼੍ਯਤ ਸ਼ੋਭਨਃ
ਉਸਨੇ ਹਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਸਂਪਨ੍ਨਸ੍ਤੇਜਸਾ ਭਾਸਯਨ੍ ਦਿਸ਼ਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਲਾਵਣਯ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ਿਲਾਦਂ ਤਾਤ ਤਾਤੇਤਿ ਪ੍ਰਾਹ ਨਨ੍ਦੀ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਨੰਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਿਲਾਦਾ ਨੂੰ 'ਪਿਤਾ ਜੀ! ਪਿਤਾ ਜੀ!' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਮੁਨਿਭ੍ਯੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਯੇ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨਃ
ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਉਪਨੀਯ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵੇਦਮਧ੍ਯਾਪਯਤ੍ ਸੁਤਮ੍
ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਨਯਨ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਚਕ੍ਰੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜੇष੍ਯੇ ਮृਤ੍ਯੁਮਿਤਿ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਉਸਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, 'ਮੈਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ; ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗਾ।'
ਜਜਾਪ ਰੁਦ੍ਰਮਨਿਸ਼ਂ ਮਹੇਸ਼ਾਸਕ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਆਗਤ੍ਯ ਸਾਮ੍ਬਃ ਸਗਣੋ ਵਰਦੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਤਾਵਦਾਯੁਰ੍ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਹੀਤਿ ਵਰਮੀਸ਼੍ਵਰ
'ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਿਤੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰ ਦੇ,' ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਜਜਾਪ ਕੋਟਿਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਭੂਯਸ੍ਤਦ੍ਗਤਮਾਨਸਃ
ਭਗਵਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਨੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਕ੍ਰੋੜ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕੀਤਾ।