ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਜਗਤੋ ਯੋਨਿਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਂ ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍

ਜਗਤ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ,

ਤ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯੇਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੈਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਨਸੈਃ

'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡਣਯੋਗ ਹੈ'—ਇਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਸ੍ਮਾਭਿਰੇषਾ ਸੁਭਗਾ ਤਾਦृਸ਼ੀ ਤ੍ਯਾਗਮਰ੍ਹਤਿ

'ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਭਾਗਨ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਛੱਡਣਯੋਗ ਹੈ।'

ਨਾਹਮੇਨਾਮਪਿ ਤਥਾ ਵਿਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਕਦਾਚਨ

ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।

ਉਕ੍ਤਂ ਹ੍ਯਸਤ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਹਿ

'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ; ਤੁਰ ਜਾਓ, ਫੌਰਨ!'

ਭਵਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤ੍ਯੇषੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸੌ ਵਿਚਚਾਰ ਹ

'ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੋ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਿਕਸ਼ਾ ਲਈ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮ੍ਯ ਨਨਾਮ ਨਮ੍

ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਆਈ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸਂਧਯਾਮਾਸ ਭੈषਜ੍ਯੈਰ੍ਵਿष੍ਣਾ ਵਦਨਾ ਸਤੀ

ਉਹ ਸਤਕਾਰੀ ਨੇ ਵਿ਷ਣਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਲਾਈ।

ਉਵਾਚ ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸਿੱਧਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਂ।'

ਏषੈਵ ਦੇਵਤਾ ਮਹ੍ਯਂ ਧਾਰਯਾਮਿ ਸਦੈਵ ਤਤ੍

'ਇਹ ਹੀ ਦੇਵੀ ਮੇਰੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਹਾਂ।'

ਤਾਡਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਦਣ੍ਡੈਰ੍ਲੋष੍ਟਿਭਿਰ੍ਮੁष੍ਟਿਭਿਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਨੇ ਲਾਠੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

ਪ੍ਰੋਚੁਰੇਤਦ੍ ਭਵਾਂਲ੍ਲਿਙ੍ਗਮੁਤ੍ਪਾਟਯਤੁ ਦੁਰ੍ਮਤੇ

'ਇਹ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਉਖਾੜੇ।'

ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਮਾਮਕੇ ਲਿਙ੍ਗੇ ਯਦਿ ਦ੍ਵੇषੋ ऽਭਿਜਾਯਤੇ

'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਿੰਗ ਵੱਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ—'

ਨਾਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇਨੇਸ਼ਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਲਿਙ੍ਗਮੇਵ ਚ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਨਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾ ਕੇਸ਼ਵ, ਨਾ ਲਿੰਗ ਹੀ ਵੇਖਿਆ।

ਨਿष੍ਪ੍ਰਭਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਚ ਮਹੋਦਧਿਃ

ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਚਮਕ ਰਹੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਭਯਾਦਾਕੁਲਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ

ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਭਿਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਸ਼ਿਵੋ ਨੂਨਂ ਦृष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਗृਹੇष੍ਵਿਤਿ

'ਨਿਸਚਿਤ, ਸ਼ਿਵ ਭਿਖ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'

ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹਾਯੋਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸਂਭਵਮ੍

ਸਭ ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਕੋਲ ਗਏ।

ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੈਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਸਹਿਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍

ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਗਏ।

ਪ੍ਰਭਾਸਹਸ੍ਰਕਲਿਲੇ ਜ੍ਞਾਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਦਿਸਂਯੁਤੇ

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਾਨਣ ਵਿਚ, ਗਿਆਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਛਨ੍ਦੋਮਯਮਜਂ ਪਰਮ੍

ਚਾਰ ਮੁਖ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਅਜਨਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।

ਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਧਰਣੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤੋषਯਾਮਾਸੁਰੀਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਕਿਮਾਗਮਨਕਾਰਣਮ੍

ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?'

ਜ੍ਞਾਪਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚਾਞ੍ਜਲਿਮ੍

ਸਭ ਨੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਨਗ੍ਨ ਏਵ ਹਿ

ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਗਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

ਕਨ੍ਯਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾ ਚਾਸ੍ਯ ਦੂषਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਕਾਨ੍

ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤਾਡਿਤੋ ऽਸ੍ਮਾਭਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤੁ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਮ੍

ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਅੰਗ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।

ਉਤ੍ਪਾਤਾਸ਼੍ਚਾਭਵਨ੍ ਘੋਰਾਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਯਙ੍ਕਰਾਃ

ਡਰਾਉਣੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਏ।