ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਭ੍ਰੂਭਙ੍ਗਮਨ੍ਯੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਤੇਨ

ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਭੌਂਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਇधर-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।

ਮਾਯਾਨੁਭੂਯਨ੍ਤ ਇਤਿਵ ਸਮ੍ਯਕ੍

ਉਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਵੇ।

ਯਥੈਕਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਹ ਦੇਵਦੇਵਃ

ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ,

ਤਦੀਸ਼ਵृਤ੍ਤਾਮृਤਮਾਦਿਦੇਵਃ

ਉਹ ਆਦਿ-ਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਅਮਰ ਹੈ,

ਮੋਹਯਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਕੋਪਂ ਸਂਦਧਿਰੇ ਭृਸ਼ਮ੍

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਰੋਸ ਉਤਾਰਿਆ।

ਸ਼ੇषੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਪੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਾਯਯਾ ਤਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤਾਃ

ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤੇ।

ਯਥਾਦਿਤ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਤਾਰਕਾ ਨਭਸਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ

ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,

ਕੋ ਭਵਾਨਿਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ

ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਸਨ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?'

ਇਦਾਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਦੇਸ਼ੇ ਭਵਦ੍ਭਿਰਿਹ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ

ਹੁਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਨੇਕ ਲੋਕੋ।

ਊਚੁਰ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਸਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਤਪਸ਼੍ਚਰ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਕਪੜਾ ਚੁੱਕੋ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਤਪ ਕਰੋ।'

ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਜਗਤੋ ਯੋਨਿਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਂ ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍

ਜਗਤ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ,

ਤ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯੇਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੈਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਨਸੈਃ

'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡਣਯੋਗ ਹੈ'—ਇਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਸ੍ਮਾਭਿਰੇषਾ ਸੁਭਗਾ ਤਾਦृਸ਼ੀ ਤ੍ਯਾਗਮਰ੍ਹਤਿ

'ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਭਾਗਨ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਛੱਡਣਯੋਗ ਹੈ।'

ਨਾਹਮੇਨਾਮਪਿ ਤਥਾ ਵਿਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਕਦਾਚਨ

ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।

ਉਕ੍ਤਂ ਹ੍ਯਸਤ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਹਿ

'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ; ਤੁਰ ਜਾਓ, ਫੌਰਨ!'

ਭਵਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤ੍ਯੇषੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸੌ ਵਿਚਚਾਰ ਹ

'ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੋ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਿਕਸ਼ਾ ਲਈ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮ੍ਯ ਨਨਾਮ ਨਮ੍

ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਆਈ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸਂਧਯਾਮਾਸ ਭੈषਜ੍ਯੈਰ੍ਵਿष੍ਣਾ ਵਦਨਾ ਸਤੀ

ਉਹ ਸਤਕਾਰੀ ਨੇ ਵਿ਷ਣਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਲਾਈ।

ਉਵਾਚ ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸਿੱਧਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਂ।'

ਏषੈਵ ਦੇਵਤਾ ਮਹ੍ਯਂ ਧਾਰਯਾਮਿ ਸਦੈਵ ਤਤ੍

'ਇਹ ਹੀ ਦੇਵੀ ਮੇਰੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਹਾਂ।'

ਤਾਡਯਾਞ੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਦਣ੍ਡੈਰ੍ਲੋष੍ਟਿਭਿਰ੍ਮੁष੍ਟਿਭਿਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਨੇ ਲਾਠੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।

ਪ੍ਰੋਚੁਰੇਤਦ੍ ਭਵਾਂਲ੍ਲਿਙ੍ਗਮੁਤ੍ਪਾਟਯਤੁ ਦੁਰ੍ਮਤੇ

'ਇਹ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਉਖਾੜੇ।'

ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਮਾਮਕੇ ਲਿਙ੍ਗੇ ਯਦਿ ਦ੍ਵੇषੋ ऽਭਿਜਾਯਤੇ

'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਿੰਗ ਵੱਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ—'

ਨਾਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇਨੇਸ਼ਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਲਿਙ੍ਗਮੇਵ ਚ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਨਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾ ਕੇਸ਼ਵ, ਨਾ ਲਿੰਗ ਹੀ ਵੇਖਿਆ।

ਨਿष੍ਪ੍ਰਭਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਚ ਮਹੋਦਧਿਃ

ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਚਮਕ ਰਹੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਭਯਾਦਾਕੁਲਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ

ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਭਿਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਸ਼ਿਵੋ ਨੂਨਂ ਦृष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਗृਹੇष੍ਵਿਤਿ

'ਨਿਸਚਿਤ, ਸ਼ਿਵ ਭਿਖ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'

ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹਾਯੋਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸਂਭਵਮ੍

ਸਭ ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਕੋਲ ਗਏ।