ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਗਾਮਨੋ ਦਿਗ੍ਵਾਸਾ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ

ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹਿਨ ਕੇ।

ਦਧਾਨੋ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ਃ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਸਸ੍ਮਿਤਃ

ਭਗਵਾਨ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਵੇषਂ ਵਿष੍ਣੁਰਾਸ੍ਥਾਯ ਸੋ ऽਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਸ਼ੂਲਿਨਮ੍

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।

ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਂ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਰਣਨ੍ਨੁਪੁਰਕਦ੍ਵਯਮ੍

ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਪਜੇਬਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ।

ਉਦਾਰਹਂਸਚਲਨਂ ਵਿਲਾਸਿ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍

ਉੱਚੀ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਾਲ, ਖੇਡਦਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣੀ।

ਚਚਾਰ ਹਰਿਣਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਯਨ੍ ਜਗਤ੍

ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ ਭਿਖ ਮੰਗੀ।

ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਦੇਵਦੇਵਂ ਸਮਨ੍ਵਯੁਃ

ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੀਆਂ।

ਸਹੈਵ ਤੇਨ ਕਾਮਾਰ੍ਤਾ ਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿਹਿ

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਖੇਡਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ।

ਅਨ੍ਵਗਚ੍ਛਨ੍ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਮਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾਃ

ਸਭ ਹੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।

ਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਥਾਲਿਙ੍ਗਨਮਾਚਰਨ੍ਤਿ

ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਗਲਵਕੜੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਭ੍ਰੂਭਙ੍ਗਮਨ੍ਯੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਤੇਨ

ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਭੌਂਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਇधर-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।

ਮਾਯਾਨੁਭੂਯਨ੍ਤ ਇਤਿਵ ਸਮ੍ਯਕ੍

ਉਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਵੇ।

ਯਥੈਕਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਹ ਦੇਵਦੇਵਃ

ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ,

ਤਦੀਸ਼ਵृਤ੍ਤਾਮृਤਮਾਦਿਦੇਵਃ

ਉਹ ਆਦਿ-ਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ ਅਮਰ ਹੈ,

ਮੋਹਯਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਕੋਪਂ ਸਂਦਧਿਰੇ ਭृਸ਼ਮ੍

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਰੋਸ ਉਤਾਰਿਆ।

ਸ਼ੇषੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਪੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਾਯਯਾ ਤਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤਾਃ

ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤੇ।

ਯਥਾਦਿਤ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਤਾਰਕਾ ਨਭਸਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ

ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,

ਕੋ ਭਵਾਨਿਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ

ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਸਨ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?'

ਇਦਾਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਦੇਸ਼ੇ ਭਵਦ੍ਭਿਰਿਹ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ

ਹੁਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਨੇਕ ਲੋਕੋ।

ਊਚੁਰ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਸਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਤਪਸ਼੍ਚਰ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਕਪੜਾ ਚੁੱਕੋ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਤਪ ਕਰੋ।'

ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਜਗਤੋ ਯੋਨਿਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਂ ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍

ਜਗਤ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ,

ਤ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯੇਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੈਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਨਸੈਃ

'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡਣਯੋਗ ਹੈ'—ਇਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਸ੍ਮਾਭਿਰੇषਾ ਸੁਭਗਾ ਤਾਦृਸ਼ੀ ਤ੍ਯਾਗਮਰ੍ਹਤਿ

'ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਭਾਗਨ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਛੱਡਣਯੋਗ ਹੈ।'

ਨਾਹਮੇਨਾਮਪਿ ਤਥਾ ਵਿਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਕਦਾਚਨ

ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।

ਉਕ੍ਤਂ ਹ੍ਯਸਤ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਹਿ

'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ; ਤੁਰ ਜਾਓ, ਫੌਰਨ!'

ਭਵਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤ੍ਯੇषੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸੌ ਵਿਚਚਾਰ ਹ

'ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੋ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਿਕਸ਼ਾ ਲਈ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮ੍ਯ ਨਨਾਮ ਨਮ੍

ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਆਈ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸਂਧਯਾਮਾਸ ਭੈषਜ੍ਯੈਰ੍ਵਿष੍ਣਾ ਵਦਨਾ ਸਤੀ

ਉਹ ਸਤਕਾਰੀ ਨੇ ਵਿ਷ਣਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਲਾਈ।