ऋषੀਣਾਮृषਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਨਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਤੋ ਨੈਵਾਚਰੇਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਅਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਮਾਦਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਪਾਪਾਨਿ ਪੂਯਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਹੋਮੇ ਜਪ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਵਨ ਤੇ ਜਪ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਾਸਸਾ ਵਾਥ ਮਾਰ੍ਜਨਂ ਕਾਪਿਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਗਿੱਲੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨਾ ਕਾਪਿਲਿਕ ਸ਼ੁਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਦੀਨਿ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤੌ ਸ੍ਨਾਨਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮ ਆਦਿ ਸਨਾਨ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰੁਣਂ ਯੌਗਿਕਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ षੋਢਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਯੋਗਿਕ ਸਨਾਨ ਵੀ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਭਸ੍ਮਨਾ ਪਾਦਮਸ੍ਤਕਾਦ੍ਦੇਹਧੂਲਨਮ੍
ਆਗਨ ਸਨਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੁ ਸਾਤਪਵਰ੍षੇਣ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਸਨਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੌਗਿਕਂ ਸ੍ਨਾਨਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯੋਗੋ ਵਿष੍ਣੁਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍
ਯੋਗਿਕ ਸਨਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਃ ਸ਼ੁਚਿਕਰਂ ਪੁਂਸਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਉਹ ਸਨਾਨ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਵੈ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੰਦ ਕਾਠੀ ਨੂੰ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲਿਸਮਸ੍ਥੌਲ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਸਂਮਿਤਮ੍
ਉਹ ਮੱਧਲੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਜਿੰਨਾ ਮੋਟਾ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਬਿਲ੍ਵਂ ਚ ਕਰਵੀਰਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਅਪਾਮਾਰਗ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਰਵੀਰ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਹृਤ੍ਯ ਦਿਨਂ ਪਾਪਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ ਵੈ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍
ਜੋ ਨਿਯਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਲਈ ਦੰਦ ਕਾਠੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵੀਂ ਚਬਾਏ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਭਙ੍ਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਜ੍ਜਹ੍ਯਾਚ੍ਛੁਚੌਦੇਸ਼ੇ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ, ਟੋੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਮ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਨਰਾਚਮ੍ਯ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਬੋਲ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਪੋ ਹਿष੍ਠਾ ਵ੍ਯਾਹृਤਿਭਿਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਾਰੁਣੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤਨ੍ਮਨਾਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਤ੍ਰਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ ਸਂਧ੍ਯਾਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਐਸ਼੍ਵਰੀ ਤੁ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰਯਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਇਸ਼ਵਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਃ ਸਤਤਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਂਧ੍ਯੋਪਾਸਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਦਨ੍ਯਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਤਸ੍ਯ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਉਪਾਸ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਸਂਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝ ਦੀ ਪੂਜਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਏ।
ਵਿਹਾਯ ਸਂਧ੍ਯਾਪ੍ਰਣਤਿਂ ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਾਯੁਤਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਂਝ ਦੀ ਪੂਜਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਸਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ ਤੇਨ ਦੇਵੋ ਯੋਗਤਨੁਃ ਪਰਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਾ ਜੋਗੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰਰਿਂ ਵੈ ਜਪੇਦ੍ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਃ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸੌਰੇਰृਗ੍ਯਜੁਃ ਸਾਮਸਂਭਵੈਃ
ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ,
ਕੁਰ੍ਵੋਤ ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਭੂਮੌ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਤੇਨੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਘृਣਿਨੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣੇ
ਤੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਓ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ।