ਸਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦਨਧ੍ਯਾਯਃ ਸ਼ੇषਰਾਤ੍ਰੌ ਯਥਾ ਦਿਵਾ
ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ ਮਨਾਹ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ।
ਧਰ੍ਮਨੈਪੁਣ੍ਯਕਾਮਾਨਾਂ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੂਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਲੀਆਂ ਵਾਸਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਅਨਧ੍ਯਾਯੋ ਰੁਦ੍ਯਮਾਨੇ ਸਮਵਾਯੇ ਜਨਸ੍ਯ ਚ
ਜਦੋਂ ਰੋਣਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਬੁਕ੍ ਚੈਵ ਮਨਸਾਪਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਨ ਕੀਰ੍ਤਯੇਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਰਾਜ੍ਞੋ ਰਾਹੋਸ਼੍ਚ ਸੂਤਕੇ
ਰਾਜਾ, ਰਾਹੂ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਦੁषੋ ਦੇਹੇ ਤਾਵਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਧੀਯੀਤਾਮਿषਂ ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸੂਤਕਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਜਾਂ ਸੋਗ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯष੍ਟਮੀषੁ ਚ
ਅਮਾਵੱਸ, ਚੌਦਵੀਂ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਅਤੇ ਅਠਵੀਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਅष੍ਟਕਾਸੁ ਤ੍ਵਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ऋਤ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਾਸੁ ਚ ਰਾਤ੍ਰਿषੁ
ਅਸ਼ਟਕਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਤੇ ਰੁਤਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਤਿਸ੍ਤ੍ਰੋ ऽष੍ਟਕਾਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇਤੁ ਸੂਰਿਭਿਃ
ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਨਾਧ੍ਯੇਯਂ ਕੋਵਿਦਾਰਕਪਿਤ੍ਥਯੋਃ
ਕੋਵਿਦਾਰ ਜਾਂ ਕਪਿੱਠ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਆਚਾਰ੍ਯੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਵਾਪਿ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਪਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਚਾਰਯਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤੇषੁ ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨ੍ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਕਰ੍ਮਣਿ ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤੇ ਹੋਮਮਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਚੈਵ ਹਿ
ਪਰ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੋਮ ਮੰਤਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਕਾਦ੍ਯਾਸ੍ਵਧੀਯੀਤ ਮਾਰੁਤੇ ਚਾਤਿਵਾਯਤਿ
ਅਸ਼ਟਕਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ, ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਹੋਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਇਹ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਭਿਹਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮृषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸ ਸਂਮੂਢੋ ਨ ਸਂਭਾष੍ਯੋ ਵੇਦਬਾਹ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਪਾਠਮਾਤ੍ਰਾਵਸਨ੍ਨਸ੍ਤੁ ਪਙ੍ਕੇ ਗੌਰਿਵ ਸੀਦਤਿ
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਸਾਨ੍ਵਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਕਲ੍ਪਃ ਪਾਤ੍ਰਤਾਂ ਨ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਰਥ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਵਾਂਗ ਆਚਰਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ।
ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰਿਚਰੇਦੇਨਮਾਸ਼ਰੀਰਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਆਉਣ ਤਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।
ਅਧੀਯੀਤ ਸਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿष੍ਠਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।
ਅਭ੍ਯਸੇਤ੍ ਸਤਤਂ ਯੁਕ੍ਤੇ ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਪਰਾਯਣਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ, ਸਾਧਾ ਰਹੇ ਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਯਨ੍ਮਨੁਰਾਹ ਦੇਵਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ—
ਯਾਤਿ ਤਤ੍ ਪਦਮਨਾਮਯਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਹ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧੀਤ੍ਯ ਚਾਧਿਗਮ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਯਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ ਤੇ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਚੀਰ੍ਣਵ੍ਰਤੋ ऽਥ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਨਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ ਨਿਭਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਸਾਧਾ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਦ੍ਵਿਤਯਂ ਸੋਦਕਂ ਚ ਕਮਣ੍ਡਲੁਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਜਨੇਊ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਕਮੰਡਲੁ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੇ।
ਰੌਕ੍ਮੇ ਚ ਕੁਣ੍ਡਲੇ ਵੇਦਂ ਕृਤ੍ਤਕੇਸ਼ਨਖਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ, ਵੇਦ, ਵੱਢੇ ਵਾਲ ਤੇ ਨਖ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰਕਾਞ੍ਚਨਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰੋਨਰਕ੍ਤਾਂ ਬਿਭृਯਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਜਮ੍
ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਾਲ ਨਾ ਹੋਈ ਮਾਲਾ ਪਾਏ।