ਪਾਲਯੈਤਜ੍ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰਾਤਾ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬਚਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਖਾ, ਆਸਰਾ ਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰਸਾਦਮਕਰੋਤ੍ ਤੇषਾਂ ਵਰਾਹਵਪੁਰੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ।
ਮੁਮੋਚ ਰੂਪਂ ਮਨਸਾ ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਜਾਪਤਿਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਤਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦੇਹਸ੍ਯ ਨ ਮਹੀ ਯਾਤਿ ਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਡੁੱਬੀ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਰ੍ਗਦਗ੍ਧਾਨਖਿਲਾਂਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਗੇ ऽਦਧਨ੍ਮਨਃ
ਪਿਛਲੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਲ ਮਨ ਲਾਇਆ।
ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਃ ਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਸ੍ਤਮੋਮਯਃ
ਬਿਨਾ ਬੁੱਧੀ ਦੇ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਪਰ੍ਵੈषਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਅਗਿਆਨ, ਪੰਜ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਸਂਵृਤਸ੍ਤਮਸਾ ਚੈਵ ਬੀਜਕਮ੍ਭੁਵਨਾਵृਤਃ
ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਬੀਜ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ।
ਮੁਕ੍ਯਾ ਨਗਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੁੱਖ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਃ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਤ੍ਰੋਤੋ ऽਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤ
ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ, ਪਾਸੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਪਸ਼੍ਵਾਦਯਸ੍ਤੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਉਤ੍ਪਥਗ੍ਰਾਹਿਣੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ, ਜੋ ਚਰਚਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਗਲਤ ਰਾਹ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੋਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦੇਵਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ
ਉਪਰ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਦੇਵਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ ਤਦਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਰ੍ਵਾਕ੍ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸ੍ਤੁ ਸਾਧਕਃ
ਫਿਰ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ, ਹੇਠਾਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਦੁਃ ਖੋਤ੍ਕਟਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਯੁਤਾ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪਰ ਤੇਜ਼ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਃ ਸਰ੍ਗਂ ਸਰ੍ਗੋ ਭੂਤਾਦਿਕੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ, ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਞ੍ਚ ਕਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਗਾ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਪੰਜ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਭੂਤਸਰ੍ਗੋ ਹਿ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸੂਖਮ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਦੂਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਂਭੂਤੋ ऽਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਿਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨ੍ਯਃ ਸ ਪਞ੍ਚਮਃ
ਜੋ ਪਾਸੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਪੰਜਵੀਂ ਹੈ।
ਤਤੋਰ੍ऽਵਾਕ੍ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸਰ੍ਗਃ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸ ਤੁ ਮਾਨੁषਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇਠਾਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਹੈ, ਸੱਤਵੀਂ ਹੈ।
ਨਵਮਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਮਾਰਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾ ਵੈਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ
ਨੌਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੌਮਾਰ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਕ ਤੇ ਬਦਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਹਨ।
ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮੁਖ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ऋਭੁਂ ਸਨਾਤ੍ਕੁਮਾਰਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਭੂ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਸਕ੍ਤਮਨਸੋ ਨ ਸृष੍ਟੌ ਦਧਿਰੇ ਮਤਿਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਮੋਹ ਮਾਯਯਾ ਸਦ੍ਯੋ ਮਾਯਿਨਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਉੱਚਤਮ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ।
ਨਾਰਾਯਣੋ ਮਹਾਯੋਗੀ ਯੋਗਿਚਿਤ੍ਤਾਨੁਰਞ੍ਜਨਃ
ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤਪ੍ਯਮਾਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦੋਂ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਕ੍ਰੋਧਾਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਨ੍ਨਸ਼੍ਰੁ ਬਿਨ੍ਦਵਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੰਸੂਆਂ ਦੇ ਬੂੰਦ ਪਏ।
ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ਼ਰਣ੍ਯੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਤੋਂ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਜਨਮਿਆ।