ਸ਼ੁਚੌ ਦੇਸ਼ੇ ਸਮਾਸੀਨੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦ੍ਵਿਰੁਪਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਸਾਫ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਓष੍ਠਾਵਲਮੋਕੌ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਸੋ ਵਿਪਰਿਧਾਯ ਚ
ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਨਵਾਂ ਕੱਪੜਾ ਪਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ष੍ਠੀਵਿਤ੍ਵਾਧ੍ਯਯਨਾਰਮ੍ਭੇ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਗਮੇ ਤਥਾ
ਥੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਖੰਘਣ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਵੀ,
ਸਂਧ੍ਯਯੋਰੁਭਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਦਾਚਾਨ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯਾਚਮੇਤ੍ ਪੁਨਃ
ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਮੂੰਹ ਧੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੁੜ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਮੇਦਸ਼੍ਰੁਪਾਤੇ ਵਾ ਲੋਹਿਤਸ੍ਯ ਤਥੈਵ ਚ
ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਆਉਣ ਜਾਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਨ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯਾਚਮੇਤ੍ ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਕृਤ੍ਸਕृਦਥਾਨ੍ਯਤਃ
ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਮੁੜ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਥਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਨੀਵੀਂ ਵਾ ਪਰਿਧਾਯ ਚ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਨੀਵੀ ਪਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,
ਕੇਸ਼ਾਨਾਂ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਵਾਸਸੋ ऽਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,
ਸ਼ੌਚੇਪ੍ਸੁਃ ਸਰ੍ਵਦਾਚਾਮੇਦਾਸੀਨਃ ਪ੍ਰਾਗੁਦਙ੍ਮੁਖਃ
ਸਫਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬੈਠ ਕੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ।
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਦਯੋਃ ਸ਼ੌਚਮਾਚਾਨ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਪੈਰ ਧੋਏ ਬਿਨਾ, ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਨ ਚੈਵ ਵਰ੍षਧਾਰਾਭਿਰ੍ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਨੋਦ੍ਧृਤੋਦਕੈਃ
ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਉਪਰੋਂ ਕੱਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਪਾਦੁਕਾਸਨਸ੍ਥੋ ਵਾ ਬਹਿਰ੍ਜਾਨੁਰਥਾਪਿ ਵਾ
ਚਪਲਾਂ ਜਾਂ ਆਸਣ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਭਿਃ ਫੇਨਾਦ੍ਯੈਰੁਪੇਤਾਭਿਰਥਾਪਿ ਵਾ
ਝੱਗ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਚੈਵਾਙ੍ਗੁਲਿਭਿਃ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਮਾਨਸਃ
ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮਨ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਪਾਣਿਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਭਿਰ੍ਵਾ ਨ ਬਹਿष੍ਕਕ੍ਸ਼ ਏਵ ਵਾ
ਹੱਥ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਾਸ਼ਿਤਾਭਿਸ੍ਤਥਾਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ੂਦ੍ਰੌ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤੋ ऽਨ੍ਤਤਃ
ਵੈਸ਼, ਇਸਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਛੂਹਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਨ੍ਤਰਾਙ੍ਗੁष੍ਠਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯੋ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁਲ੍ਯਗ੍ਰੇ ਸ੍ਮृਤਂ ਦੈਵਂ ਤਦੇਵਾਰ੍षਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਾਣੀ 'ਦੇਵਤਾ' ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ 'ਰਿਸ਼ੀਆਂ' ਲਈ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਦੇਵ ਸੌਮਿਕਂ ਤੀਰ੍ਥਮੇਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਇਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕਾਯੇਨ ਵਾਥ ਦੈਵੇਨ ਤੁ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇਣ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਇਜਨ, ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ—
ਸਂਮृਜ੍ਯਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮੂਲੇਨ ਮੁਖਂ ਵੈ ਸਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਙ੍ਗੁष੍ਠਯੋਗੇਨ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਨਾਸਾਪृਟਦ੍ਵਯਮ੍
ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਤਰਜਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨੱਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਛੂਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਦ੍ ਵਾ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਦ੍ਵਦਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨਾਥਵਾ ਦ੍ਵਯਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਛੂਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਨੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮਃ
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਇੰਝ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਯੋਰ੍ਲੋਚਨਯੋਃ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾਸ੍ਕਰੌ
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਛੂਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਸ੍ਪृष੍ਟਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰੀਯੇਤੇ ਚਾਨਿਲਾਨਲੌ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਤੇ ਅੱਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਕਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ ਪੁਰੁषੋ ਭਵੇਤ੍
ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਨ੍ਤਵਦ੍ ਦਨ੍ਤਲਗ੍ਨੇषੁ ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ऽਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਜੀਭ ਦੰਦਾਂ ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਅਸ਼ੁਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿਗੈਸ੍ਤੇ ਸਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਨ ਤੈਰਪ੍ਰਯਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਬਿਨਾ ਨਿਯਤ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਫਲਮੂਲੇ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਦਣ੍ਡੇ ਨ ਦੋषਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵੇ ਮਨੁਃ
ਮਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫਲ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।