ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੀਧ੍ਵਂ ਮਮ ਤੇਜੋਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਹੀ ਤੇਜ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੀ ਸਮਝੋ।
ਤੇषਾਂ ਪਤਿਰਹਂ ਦੇਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਬੁਧੈਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਮੇਵ ਮੋਚਕਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਵੇਦਵਾਦਿਨਃ
ਵੇਦ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਮਾਮृਤੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਭੂਤਾਧਿਪਤਿਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਏਤੇ ਪਾਸ਼ਾਃ ਪਸ਼ੁਪਤੇਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ੁਬਨ੍ਧਨਾਃ
ਇਹ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਹਨ।
ਏਤਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟੌ ਵਿਕਾਰਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾਪਰੇ
ਇਹ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਕਾਰ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਯੂਪਸ੍ਥਂ ਕਰੌ ਪਾਦੌ ਵਾਕ੍ ਚੈਵ ਦਸ਼ਮੀ ਮਤਾ
ਗੁਦਾ, ਲਿੰਗ, ਦੋ ਹੱਥ, ਦੋ ਪੈਰ, ਅਤੇ ਵਾਕ — ਇਹ ਦਸਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਤਾਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਨਿ ਤੁ
ਇਹ ਤੈਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹਨ।
ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਨਿਧਨਂ ਕਾਰਣਂ ਜਗਤਃ ਪਰਮ੍
ਜਗਤ ਦਾ ਅਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਾਰਣ।
ਸਾਮ੍ਯਾਵਸ੍ਥਿਤਿਮੇਤੇषਾਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਅਵ੍ਯਕਤ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੁਣਾਨਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵੈषਮ੍ਯਾਦ੍ ਵੈषਮ੍ਯਂ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ
ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਸਮਝ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਮਯ੍ਯਰ੍ਪਿਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨਿਬਨ੍ਧਾਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੰਧਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਖ੍ਯਾਨਚਲਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਾਸ਼ਾਨਾਤ੍ਮਨਿਬਨ੍ਧਨਾਨ੍
ਜੋ ਬੰਧਨ ਦੁੱਖਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬਾਂਧਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸ਼ ਹਨ।
ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਯਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਅਸਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਵਿਕਾਰਾ ਮਹਦਾਦੀਨਿ ਦੇਵਦੇਵਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਮਹੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਹਨ।
ਤਮਾਹੁਰਗ੍ਰ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਪੁਰਾਣਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨਾਸੌ ਤਰਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਘੋਰਂ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਕੀ ਭਗਵਾਨੁਕ੍ਤਃ ਕੇਵਲਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਇਕੱਲਾ, ਭਗਵਾਨ, ਕੇਵਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਮੂਲਂ ਮਾਯਾਭਿਧਾਨਂ ਤੁ ਤਤੋ ਜਾਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਅਸਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਜੰਮਿਆ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਤੱਤ, ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਜੰਮੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਜ੍ਞੇ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚੋਪਬृਂਹਿਤਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੰਮਿਆ।
ਨ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਂ ਮਾਯਯਾ ਮਮ ਮੋਹਿਤਾਃ
ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਤਾਸਾਂ ਮਾਯਾ ਪਰਾ ਯੋਨਿਰ੍ਮਾਮੇਵ ਪਿਤਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਾਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਿਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸ ਧੀਰਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਨ ਮੋਹਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਧੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਓਙ੍ਕਾਰਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਾਨਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਓਂਕਾਰ ਰੂਪ ਭਗਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਾਂ।
ਵਿਨਸ਼੍ਯਤ੍ਸ੍ਵਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਨਾਸ ਹੋ ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਸੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨ ਹਿਨਸ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਾਙ੍ਗਤਿਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨਵਿਨਿਯੋਗਜ੍ਞਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
षਡਾਹੁਰਙ੍ਗਾਨਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ
ਛੇ ਅੰਗ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਿਨਿਯੋਗੋ ऽਪਿ ਤੇਨ
ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ।