ਅਜ੍ਞਾਨੇਨਾਵृਤਂ ਲੋਕੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਤੇਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਸੰਸਾਰ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਮਿਤਰਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਮ੍
ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਹੋਰ ਅਗਿਆਨ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨ੍ਤਸਾਰਂ ਹਿ ਯੋਗਸ੍ਤਤ੍ਰੈਕਚਿਤ੍ਤਤਾ
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਮੂਲ ਤਾਂ ਯੋਗ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਏਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।
ਯੋਗਜ੍ਞਾਨਾਭਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਵਾਪ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਯੋਗ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਏਕਂ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਚ ਯੋਗਂ ਚ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਜੋ ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨ ਤ੍ਵਾਤ੍ਮੈषਾਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਲੋਕ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦੀ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਾਣੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਾਭਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦੇਹਾਨ੍ਤੇ ਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਸ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦੇषੁ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖਃ
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ ਹੀ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਾਣਿਪਾਦੋ ऽਹਮਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮੀ ਸਨਾਤਨਃ
ਮੈਂ ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਅਚਕ੍ਸ਼ੁਰਪਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਥਾਕਰ੍ਣਃ ਸ਼ृਣੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਬਿਨਾ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਬਿਨਾ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਮਾਮੇਕਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੁਰਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਮਲਰੂਪਸ੍ਯ ਯਤ੍ਤਦੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਮਾਹਿਤਾ ਯੂਯਂ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ।
ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਿ ਤਥਾਪੀਦਂ ਕਾਰਣਂ ਸੂਰਯੋ ਵਿਦੁਃ
ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਰਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਮਮ ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਲਭਨ੍ਤੇ ਯੋਗਿਨੋ ऽਵ੍ਯਯਮ੍
ਜੋ ਯੋਗੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲਭਨ੍ਤੇ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤੇ ਮਯਾ ਸਹ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਮ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ਏਤਦ੍ ਵੇਦਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀਓ, ਇਹ ਵੇਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਮਦੁਕ੍ਤਮੇਤਦ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗਸਮਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਇਹ ਗਿਆਨ ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਾਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਜਗਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਜਗਤ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮਲ੍ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਮਾਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜਗਤ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਂ ਸਦਾਨਨ੍ਦਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵੈਤਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਨਿਰਾਭਾਸਂ ਸਰ੍ਵਾਵਾਸਂ ਪਰਾਮृਤਮ੍
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਪਰਮਂ ਵ੍ਯੋਮ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸੂਰਯੋ ਵਿਦੁਃ
ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਕਾਸ਼ — ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਿਆਣੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸੋ ऽਹਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਗਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਯਸ੍ਤਂ ਵੇਦ ਸ ਵੇਦਵਿਤ੍
ਸਭ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਯੋਰਨਾਦਿਰੁਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਕਾਲਃ ਸਂਯੋਜਕਃ ਪਰਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜੋੜਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਦਾਤ੍ਮਕਂ ਤਦਨ੍ਯਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮਾਮਕਂ ਵਿਦੁਃ
ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਸਰੂਪ ਉਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਯਾ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਮੋਹਿਨੀ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਮੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਕਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪੰਚਵੀਸਵਾਂ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਹ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤਦੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅਹੰਕਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।