ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੀਲਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗੀ ਚ ਉਤ੍ਤਰੇ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ

ਨੀਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ।

ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਦ੍ਵਿਤਯੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਣਸ਼੍ਚ ਤੇ

ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਉਚਾਈ ਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਚੌੜੇ ਵੀ ਹਨ।

ਹਰਿਵਰ੍षਂ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਨ੍ਮੇਰੋਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਹਰੀਵਰਸ਼ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ।

ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਕੁਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਯਥੈਤੇ ਭਰਤਾਸ੍ਤਥਾ

ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਹਨ, ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੁਰੁ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ।

ਇਲਾਵृਤਂ ਚ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਮੇਰੁਰੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ

ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਾ ਰਚਿਤਾ ਮੇਰੋਰ੍ਯੋਜਨਾਯੁਤਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਃ

ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਢਾਂਚੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚੇ ਹਨ।

ਵਿਪੁਲਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਸ੍ਮृਤਃ

ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵੱਡਾ ਵਿਪੁਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਸਾ ਜਮ੍ਬੂਰ੍ਨਾਮਹੇਤੁਰ੍ਮਹਰ੍षਯਃ

ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਜੰਬੂ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ।

ਪਤਨ੍ਤਿ ਭੂਭृਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤਃ

ਜੰਬੂ ਦੇ ਫਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਿਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਚਾਪਿ ਪੀਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਿਭਿਃ

ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਪਾਨਾਤ੍ ਸੁਸ੍ਥਮਨਸਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ

ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਸਚੀ ਤੇ ਸੁਧਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਾਖ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਸਿਦ੍ਧਭੂषਣਮ੍

ਉਸ ਤੋਂ ਜੰਬੂਨਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੋਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।

ਵਰ੍षੇ ਦ੍ਵੇ ਤੁ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਇਲਾਵृਤਮ੍

ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ।

ਵੈਭ੍ਰਾਜਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰੇ ਸਵਿਤੁਰ੍ਵਨਮ੍

ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੈਭ੍ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਿਤਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ।

ਸਰਾਂਸ੍ਯੇਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਦੇਵਯੋਗ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਇਹ ਚਾਰ ਝੀਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ।

ਵੈਕਙ੍ਕੋ ਮਣਿਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚ ऋਕ੍ਸ਼ਵਾਂਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਾਃ

ਵੈਕੰਕ, ਮਣਿਸ਼ੈਲ ਤੇ ਰਿਕਸ਼ਵਾਨ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਰਚਿਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਵਾਸਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ

ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਕੂਟਸ਼ਿਖਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪਤਙ੍ਗੋ ਰੁਚਕਸ੍ਤਥਾ

ਤ੍ਰਿਕੂਟ, ਸ਼ਿਖਰ, ਪਤੰਗਾ ਤੇ ਰੁਚਕ ਵੀ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਮੂਲੋ ਵਸੁਧਾਰਸ਼੍ਚ ਕੁਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਨੁਮਾਨ੍

ਸਮੂਲਾ, ਵਸੁਧਾਰਾ, ਕੁਰੁ ਤੇ ਸਾਨੁਮਾਨ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਕਸ਼ृਙ੍ਗੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲੋ ਗਜਸ਼ੈਲਃ ਪਿਸ਼ਾਚਕਃ

ਏਕਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਗਜਸ਼ੈਲਾ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਕਾ ਵੀ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਚਰਿਤਾ ਉਤ੍ਕਟਾਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਾਃ

ਇਹ ਸਭ ਪਰਮ ਉੱਚੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਸ਼ਿਖਿਵਾਸਸ਼੍ਚ ਵੈਦੂਰ੍ਯਃ ਕਪਿਲੋ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ

ਸ਼ਿਖਿਵਾਸਾ, ਵਿਦੂਰੀਆ, ਕਪਿਲਾ ਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ —

ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਸੁਪਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕਙ੍ਕਃ ਕਪਿਲ ਏਵ ਚ

ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਾ, ਸੁਪੱਖਾ, ਕੰਗਕਾ ਤੇ ਕਪਿਲਾ ਵੀ —

ਅਞ੍ਜਨੋ ਮਧੁਮਾਂਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕੁਮੁਦੋ ਮੁਕੁਟਸ੍ਤਥਾ

ਅੰਜਨਾ, ਮਧੁਮਾਂਸ, ਕੁਮੁਦਾ ਤੇ ਮੁਕੁਟਾ ਵੀ —

ਪਾਰਿਜਾਤੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲਸ੍ਤਥੈਵ ਕਪਿਲੋਦਕਃ

ਪਾਰਿਜਾਤਾ, ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਕਪਿਲੋਦਕਾ ਵੀ —

ਏਤੇ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਾਨਃ ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤਾਃ

ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਙ੍ਖਕੂਟੋ ऽਥ ਵृषਭੋ ਹਂਸੋ ਨਾਗਸ੍ਤਥਾ ਪਰਃ

ਸ਼ੰਖਕੂਟਾ, ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾ, ਹੰਸਾ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਗ ਨਾਮ ਦਾ —

ਮਯੂਰਃ ਕਪਿਲਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਕਪਿਲ ਏਵ ਚ

ਮਯੂਰਾ, ਕਪਿਲਾ ਤੇ ਮਹਾਕਪਿਲਾ ਵੀ —

ਸਰਸੋ ਮਾਨਸਸ੍ਯੇਹ ਉਤ੍ਤਰੇ ਕੇਸਰਾਚਲਾਃ

ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਕੇਸਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹਨ।