ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਸ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਹੈ।
ਨ ਮੇ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਵਾਲਾ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੇਤੇ ਤਤ੍ਰ ਹਰਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਾਯੀ ਮਾਯਾਮਯਃ ਪਰਃ
ਉਥੇ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹਰੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਰਮ ਹੈ।
ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਯੇ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਚ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਭਵਃ
ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਭਵ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯੋਗਿਭਿਃ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਭੂਤੈ ਰੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਵृਤਃ
ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਗੀਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਦਾਦੇਵਪਰਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤਾਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਵੇਕ, ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਪਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਤਲਾਦਯਸ਼੍ਚਾਧਃ ਪਾਤਾਲਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਇਜੋ, ਹੇਠਾਂ ਮਹਾਤਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਰ੍ਦੇਵਤਾਯਤਨੈਰ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨृਪੇਣ ਬਲਿਨਾ ਚੈਵ ਪਾਤਾਲਸ੍ਵਰ੍ਗਵਾਸਿਨਾ
ਪਾਤਾਲ-ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ।
ਸਿਤਂ ਹਿ ਵਿਤਲਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਲਂ ਚੈਵ ਸਿਤੇਤਰਮ੍
ਵਿਤਲ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਲ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਸਾਤਲਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤਥਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਰਸਾਤਲ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਵਿਆਪਤ ਹੈ।
ਤਲਾਤਲਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਾਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਤਲਾਤਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਦੇਵੈਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਸੁਤਲਂ ਚ ਤਥਾਪਰੈਃ
ਸੁਤਲ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਹਾਨ੍ਤਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹ੍ਮਾਦੇਨਾਸੁਰੇਣ ਚ
ਮਹਾਂਤਕ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਪ੍ਰਹਮਾਦਾ ਦੁਆਰਾ।
ਮਹਾਜਮ੍ਭੇਨ ਵੀਰੇਣ ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਣ ਵੈ ਤਥਾ
ਮਹਾਨ ਜੰਭ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰ ਹਯਗਰੀਵ ਦੇ ਦੁਆਰਾ,
ਤਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਧੈਰ੍ਨਾਗੈਸ੍ਤਲਂ ਚੈਵ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਪਾਤਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਾਪਿਨਸ੍ਤੇषੁ ਪਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਤੇ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਃ
ਉਥੇ ਮੰਦ ਲੋਕ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰੋ ਯੋਗਾਤ੍ਮਾ ਨਾਰਸਿਂਹੋ ऽਪਿ ਮਾਧਵਃ
ਕਾਲਾਗਨੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਯੋਗ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਨਾਰਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਵੀ,
ਤਦਾਧਾਰਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਮਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਾਗਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਵਿषਜ੍ਵਾਲਾਮਯੋ ऽਨ੍ਤੇ ऽਸੌ ਜਗਤ੍ ਸਂਹਰਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਕਾਲੋ ਲੋਕਪ੍ਰਕਾਲਨਃ
ਕਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਮੂਰਤੀ ਹੀ ਕਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭੂਰ੍ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਣਯਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਭੂਲੋਕ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕੁਸ਼ਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਕਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਕਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਮਃ
ਕੁਸ਼, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸੱਤਵੇਂ ਹਨ।
ਦ੍ਵੀਪਾਦ੍ ਦ੍ਵੀਪੋ ਮਹਾਨੁਕ੍ਤਃ ਸਾਗਰਾਦਪਿ ਸਾਗਰਃ
ਹਰ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਟਾਪੂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਦਧ੍ਯੋਦਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਲਿਲਃ ਸ੍ਵਾਦੂਦਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸਾਗਰਾਃ
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਦਧਯੋਦ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਦ੍ਵੀਪੈਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮਾਸਤਃ
ਇਹ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਮੇਰੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ਕਨਕਪ੍ਰਭਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ षੋਡਸ਼ਾਧਸ੍ਤਾਦ੍ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਿਸ੍ਤृਤਃ
ਇਹ ਪਰਬਤ ਸੋਲਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਬਤੀਹ ਮੂੜ ਉੱਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।