ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍ष ਭਵੇਨ੍ਮਿਤ੍ਰਃ ਪੌषੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 'ਮਿਤ੍ਰ', ਤੇ ਪੌਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ 'ਵਿਸ਼ਨੂ'।
षਡ੍ਭਿਃ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪੂषਾ ਤੁ ਦੇਵੋਂਸ਼ਃ ਸਪ੍ਤਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਦੇਵਤਾ 'ਪੂਸ਼ਨ' ਕੋਲ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ 'ਸਪਤਭਿਸ' ਨਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ।
ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਾਤਿ ਪਾਤ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਭਗਃ
'ਵਿਵਸਵਾਨ' ਦਸ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ 'ਭਾਗ' ਗਿਆਰਾਂ ਨਾਲ।
षਡ੍ਭੀ ਰਸ਼੍ਮਿਸਹਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਪਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਕ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਸ਼ਿਰੇ ਲੋਹਿਤੋ ਰਵਿਃ
ਹੇਮੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਾਮਰ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੀਤਲ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਰਵੀ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਮਰਤ੍ਵਮਮृਤੇ ਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ
ਸੂਰਜ ਤਿੰਨ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੌਮੋ ਮਨ੍ਦਸ੍ਤਥਾ ਰਾਹੁਃ ਕੇਤੁਮਾਨਪਿ ਚਾष੍ਟਮਃ
ਭੂਮ, ਮੰਦ, ਰਾਹੂ ਤੇ ਕੇਤੂ ਵੀ ਅੱਠਵੇਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਨੁਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਹਤਿ ਤਾਨ੍ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਵਹਸ੍ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਵਾਹ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਮਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦਸ਼ ਤੇਨ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਦਸ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਨਿਸ਼ਾਕਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਧ੍ਰੁਵਾਧਾਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਪੰਡਿਤੋ, ਘਟਨਾ ਤੇ ਵਧਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸਤਤਂ ਦਿਵਸਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਦੂਜੇ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਲਗਾਤਾਰ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕੇਨ ਰਸ਼੍ਮਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸੁषੁਮ੍ਨਾਖ੍ਯੇਨ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਪੰਡਿਤੋ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਰਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਸ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਦਿਵਸਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਦੇਵਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਤਸ੍ਤੇ ऽਮृਤਭੋਜਨਾਃ
ਪੰਡਿਤੋ, ਦੇਵਤੇ ਉਹ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਪਰਾਹ੍ਣੇ ਪਿਤृਗਣਾ ਜਘਨ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ
ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਧਾਮृਤਮਯੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਤਾਮਨ੍ਦੋਰਮृਤਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਮਾਸਤृਪ੍ਤਿਮਪਾਪ੍ਯਗ੍ਰ੍ਯਾਂ ਪਿਤਰਃ ਸਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਿਤਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸੂਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਟਨਾ ਤੇ ਵਧਨਾ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਰਿਜੈਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨਾਸੌ ਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਰਥ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਬਿਸ਼੍ਚਾਥ ਭੌਮਸ੍ਯ ਰਥੋ ਹੈਮਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰਥ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਰੇਸ਼੍ਚ ਤਥਾ षਡ੍ਭਿਰ੍ਹਯੈਰ੍ਵृਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰਥ ਛੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਧ੍ਰੁਵੇ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਧ੍ਰੂਤਾਰੇ ਨਾਲ ਵਾਤ ਦੇ ਕਿਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਤ੍ਯੇਨਂ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਨਿਲਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਸਾਰੇ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਧਿਕਾਰਿਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਉਥੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਨਨ੍ਦਨਾਦਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ
ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ, ਵੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵੈਰਾਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦਾਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਵੈਰਾਜ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਮਰਦੇ, ਉਹ ਹਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸ੍ਤੇ ਸ ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਯੋਗਾਮृਤਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਦਾ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਾਪਸਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਜਾਪਕਾਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਮ੍
ਯੋਗੀ, ਤਪਸੀ, ਸਿਧ, ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।