ਯੋਜਨਾਨ੍ਯਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧ-ਯੋਜਨ ਦੀ ਮਾਪ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸੌਰੋ ऽਙ੍ਗਿਰਾਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਨ੍ਦਵਿਚਾਰਿਣਃ
ਸ਼ਨੀ, ਅੰਗਿਰਾ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰਾ ਮੰਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਃ ਸੌਮੋ ਬੁਧਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਃ
ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਸ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੂਰਜ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸੋਮਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਚੰਦ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਵਕ੍ਰਸ੍ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਕ੍ਰਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਵਕ੍ਰਾ ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਤੇ ਵਕ੍ਰਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ।
ऋषੀਣਾਂ ਚੈਵ ਸਪ੍ਤਾਨਾਨ੍ਧ੍ਰੁ ਵਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਈषਾਦਣ੍ਡਸ੍ਤਥੈਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਲਾਟੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੋ ਗੁਣੀ ਲੰਬੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਸ ਰਥ ਦਾ ਅਕਸ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਪਹੀਆ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਮੇਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਕਾਲਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਾਲ ਦਾ ਚਕਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤੁ ਸਾਰ੍ਧਾਨਿ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਰਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੋਰ ਪੰਜ ਤੇ ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਹੈ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵੋ ऽਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਦ੍ਯੁਗਾਰ੍ਧੇਨ ਧ੍ਰੁਵਾਧਾਰੇ ਰਥਸ੍ਯ ਤੁ
ਰਥ ਦੇ ਧੁਰੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਅਕਸ ਯੁਗ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ।
ਹਯਾਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤ ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਤਨ੍ਨਾਮਾਨਿ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਹੀ ਛੰਦ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਅਨष੍ਟੁਪ੍ ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਬਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਹਰਯੋ ਹਰੇਃ
ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਨ ਯਮਸ੍ਯਾਥ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ
ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਯਮ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਤੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਵਰੁਣ ਦਾ।
ਅਮਰਾਵਤੀ ਸਂਯਮਨੀ ਸੁਖਾ ਚੈਵ ਵਿਭਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅਮਰਾਵਤੀ, ਸੰਯਮਨੀ, ਸੁਖਾ ਅਤੇ ਵਿਭਾ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹਨ।
ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਚਕ੍ਰਮਾਦਾਯ ਦੇਵਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਚਕਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿਸ਼ਾਮਧ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਮੁਖਮ੍
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ੇषਾਸੁ ਦਿਸ਼ਾਸ੍ਵੇਵ ਤਥੈਵ ਵਿਦਿਸ਼ਾਸੁ ਚ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਕਰੋਤ੍ਯਹਸ੍ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਨ੍ ਮੇਦਿਨੀਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਉਹ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਕਥਿਤਂ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਜਗਤ੍ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਜਗਤ, ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਯੁਤਿਰ੍ਦ੍ਯੁਤਿਮਤਾਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਯਤ੍ਤੇਜਃ ਸਾਰ੍ਵਲੌਕਿਕਮ੍
ਸਾਰੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਤੇਜ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯ ਏਵ ਤ੍ਰਿਲੋਕਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਪਰਮਦੈਵਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਹਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਤਸ੍ਯ ਤਦਂਸ਼ਾ ਵਿष੍ਣੁਮੂਰ੍ਤਯਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਜੋ ਦੇਵ ਰੂਪ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋਮਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਪੁਰਾਣਮ੍
ਇਹ ਛੰਦਾਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਾਮਣੀਸਰ੍ਪਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ
ਵਿਵਸ੍ਵਾਨਥ ਪੂषਾ ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ੁਰੇਵ ਚ
ਵਿਵਸਵਾਨ, ਪੂਸ਼ਾ, ਪਰਜਨਯ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁ ਵੀ
ਆਪ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਭਾਨੁਂ ਵਸਨ੍ਤਾਦਿषੁ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਸੰਤ ਆਦਿ ਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ
ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਗੌਤਮਸ਼੍ਚ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਕ੍ਰਤੁਰੇਵ ਚ
ਭਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ ਵੀ