ਤਸ੍ਯਰ੍षਭੋ ऽਭਵਤ੍ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਰੁਦੇਵ੍ਯਾਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਮਰੁਦੇਵੀ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਭ ਜਨਮਿਆ।
ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਰਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਾਸ਼ੁਪਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲਗ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੁਮਤੇਸ੍ਤੈਜਸਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਜਨਮਿਆ।
ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜਨਮਿਆ।
ਪृਥੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤੋ ਰਕ੍ਤੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਗਯਃ ਸੁਤਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਥੂ ਆਇਆ; ਪ੍ਰਿਥੂ ਤੋਂ ਰਕਤ; ਅਤੇ ਰਕਤ ਤੋਂ ਗਯਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਧੀਮਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਜਾਯਤ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਤ੍ਵष੍ਟੁਸ਼੍ਚ ਵਿਰਜੋ ਰਜਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਭੂਤ੍ ਸੁਤਃ
ਤਵਸ਼ਟਾ, ਤਵਸ਼ਟੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਰਜਸ ਤੋਂ ਵੀਰਜਾ ਜਨਮਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯੋਤਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਜੋਤਿ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅਸੂਤ ਪੁਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਮਹਾਬਾਹੁਮਰਿਨ੍ਦਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਏषਾਂ ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੈਸ਼੍ਚ ਭੁਕ੍ਤੇਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਪੁਰਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਾਨਂ ਵੋ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤੁ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਜਨਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਵਣ੍ਡੋਦ੍ਭਵਾ ਮਤਾਃ
ਜਨਲੋਕ, ਤਪਲੋਕ ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਅੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਵਦ੍ ਭੂਰ੍ਲੋਕ ਆਖ੍ਯਾਤਃ ਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਭੂਰਲੋਕ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਭੁਵਰ੍ਲੋਕੋ ऽਪਿ ਤਾਵਾਨ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਦ੍ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਭੁਵਰਲੋਕ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਦੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਯੋਸ੍ਤੁ ਨੇਮਯਃ
ਸਵਰਲੋਕ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹਨ।
ਸਂਵਹੋ ਵਿਵਹਸ਼੍ਚਾਥ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਾਵਹਃ
ਉਥੇ ਸੰਵਹਾ ਤੇ ਵਿਵਹਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਰਾਵਹਾ ਹੈ।
ਭੂਮੇਰ੍ਯੋਜਨਲਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਭਾਨੋਰ੍ਵੈ ਮਣ੍ਡਲਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਗੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਉਸੇ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗੋਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਭਾਗੇ ਤੁ ਬੁਧਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਸ਼ਨਾਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸੇ ਮਾਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਬੁਧ ਤੇ ਉਸ਼ਨਾ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਯੇਨ ਭੌਮਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਪ੍ਰਥਵੀ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਖੜਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਮਣ੍ਡਲਂ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਿਕਾਸ਼ਤੇ
ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਗੁਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣੀ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਵਰਭਾਨੁ ਸਮਾਨ ਮਾਪ ਹੋ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਵृਹਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤृਤੀਯਂ ਯਤ੍ ਤਮੋਮਯਮ੍
ਸਵਰਭਾਨੁ ਦਾ ਵੱਡਾ ਥਾਂ, ਤੀਜਾ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਗਵਾਤ੍ ਪਾਦਹੀਨਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਵੈ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੈਰ ਇਕ ਪੈਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘੱਟ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਚ੍ਚੈਵ ਪਾਦਹੀਨਸ੍ਤਯੋਰ੍ਬੁਧਃ
ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬੁਧ ਵੀ ਇਕ ਪੈਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘੱਟ ਹੈ।
ਬੁਧੇਨ ਤਾਨਿ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ ਤਥਾ
ਬੁਧ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦ੍ਵੇ ਚੈਵ ਯੋਜਨੇ
ਉਥੇ ਪੰਜ, ਚਾਰ, ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਹਨ।