ਕਰੋਤਿ ਸਤਤਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਪਣਮਿਦਂ ਪਰਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਝ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾਮੇਤਦਪ੍ਯਾਹੁਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਪਣਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਦੁषਾ ਕਰ੍ਮ ਤਦ੍ਭਵੇਦਪਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕृਤ੍ਵਾ ਫਲਸਂਨ੍ਯਾਸਂ ਬਧ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਫਲੇਨ ਤੁ
ਪਰ ਜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਵਾਨਪਿ ਕੁਰ੍ਵੋਤ ਕਰ੍ਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਚਿਰਾਤ੍ ਪਦਮ੍
ਅਗਿਆਨੀ ਵੀ ਜੇ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਃ ਪ੍ਰਸਾਦਮਨ੍ਵੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਤਃ
ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਕਰ੍ਮਸਹਿਤਂ ਜਾਯਤੇ ਦੋषਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਾਣੀਸ਼੍ਵਰਤੁष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਕਰਮਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਕੀ ਨਿਰ੍ਮਮਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜੀਵਨ੍ਨੇਵ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਇਕੱਲਾ, ਨਿਰਮਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦਂ ਨਿਰਾਭਾਸਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਲਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਪ੍ਤਯੇ ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਪਦਂ ਯਾਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ ਸਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਇਹ ਰਾਹ ਨਾ ਚੱਲ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਸਿਧੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਪੁਨਰ੍ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ।
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਯਥਾ ਸਂਭਵਤੇ ਜਗਤ੍
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਗਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਨ੍ਤਾ ਕਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਦਸ੍ਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਸਭ ਦਾ ਨਿਯੰਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਦੱਸੋ ਪਰਮਪੁਰਖ।
ਪ੍ਰਾਹ ਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯੌ
ਉਸ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਸ਼੍ਚ ਨਿਯਨ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਃ
ਉਹ ਅਨੰਤ, ਅਪਾਰ, ਨਿਯੰਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਯਦਾਹੁਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਕਾਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੱਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਜਰਂ ਧ੍ਰੁਵਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਬੁਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾਸ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਾਤ੍ਮਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਮਹਤ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸਾਂਪ੍ਰਤਮਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗ੍ਰੇ ਸਮਵਰ੍ਤਤ
ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਹਮ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਪ੍ਰਲਯੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਯਾਵਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿਨਾਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਰ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਹ੍ਯੁਪਚਾਰਤਃ
ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਤ — ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਉਪਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਯੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਪਰਃ
ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਾਮਾਸ ਯੋਗੇਨ ਪਰੇਣ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਜੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ।
ਅਨੁਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਾਯ ਤਥਾਸੌ ਯੋਗਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਹ ਜੋਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਿਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਸ ਸਂਕੋਚਵਿਕਾਸਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵੇ ऽਪਿ ਚ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਘੜ ਅਤੇ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਨ੍ਮਹਦ੍ ਬੀਜਂ ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਰੂਪ ਮਹਾਨ ਬੀਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਧृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਸਂਵਿਦੇਤਸ੍ਮਾਦਿਤਿ ਤਤ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬੁਧੀ, ਧੀਰਜ, ਯਾਦ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ऽਯਮਹਙ੍ਕਾਰੋ ਮਹਤਃ ਸਂਬਭੂਵ ਹ
ਮਹਤ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।