ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਹ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਭਵਤਾ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯੇ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਤਥਾ ਯੋਗਂ ਤਪਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸadhna ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਿਂਸਾਂ ਸਤ੍ਯਮਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਸਂਨ੍ਯਾਸਮਪਰੇ ਵਿਦੁਃ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਹਿੰਸਾ ਤੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੰਨਿਆਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਤਥਾ ਕੇਚਿਦਨ੍ਯੇ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ऽਪ੍ਯਨ੍ਯਦ੍ ਗੁਹ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੁੱਝ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੱਸੋ।
ਪ੍ਰਾਹ ਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵृषਕੇਤਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਧ ਗੰਭੀਰ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਵੱਛ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਗੁਹ੍ਯਤਮਾਦ੍ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਣ੍ਵਨ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁੱਝ ਰਾਜ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਣਨ।
ਗੂਢਮਪ੍ਰਾਜ੍ਞਵਿਦ੍ਵਿष੍ਟਂ ਸੇਵਿਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਇਹ ਗੁੱਝ ਗੱਲ ਅਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਖਮ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਵੇਦਵਿਦ੍ਵਿषੁ ਸ਼ੁਭਂ ਜ੍ਞਾਨਨਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਆਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ।
ਦੇਵਾਸਨਗਤਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਦੇਵਮਪृਚ੍ਛਤ
ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ।
ਕਥਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪੁਰੁषੋ ਦੇਵਮਚਿਰਾਦੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵ, ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਆਯਾਸਬਹੁਲਾ ਲੋਕੇ ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ
ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਹਨ?
ਦृਸ਼੍ਯੋ ਹਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਥ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਿਤਾਯ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਮਾਙ੍ਗਨਾਸ਼ਨ
ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕਾਮ-ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਬੋਲ।
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਿਣੀ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਰਂ ਨਿਯਮਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਉੱਚ ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਜ੍ਞਾਨਮਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਮਮ
ਸਾਰੇ ਗਿਆਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਮੇਰਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਯੇਵ ਦਿਵ੍ਯਭੂਮਿਗਤਾਨਿ ਚ
ਜੋ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਦਿਵਿਆ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਨ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਚੇਤਸਾ
ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਜੋ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਗਦਿਦਂ ਸਂਹਰਾਮ੍ਯਤ੍ਰ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਸੁੰਦਰੋ, ਮੈਂ ਕਾਲ ਬਣ ਕੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਾਮੇਵ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਨਮਧ੍ਯਯਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍
ਧਿਆਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਗਿਆਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸਂਕੀਰ੍ਣਾਃ ਪਾਪਯੋਨਯਃ
ਜੋਤੀਆਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ,
ਕਾਲੇਨ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਵਰਾਨਨੇ
ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ,
ਸ਼ਿਵੇ ਮਮ ਪੁਰੇ ਦੇਵਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ
ਉਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਦੇਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਨੁਗृਹੀਤਾ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਮਨਾ ਚਰਣੌ ਹਤ੍ਵਾ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਵਸੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿਚ ਪਥਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਮਾਰ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ,
ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵਿਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਗਤਿਃ ਸਂਸਾਰਮੋਕ੍ਸ਼ਣੀ
ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।