ਅਪਾਂ ਭੂਣੇਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਗਾਦੋषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾਭਵਨ੍
ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਮੌਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਭਾਵਿਨਾਰ੍ऽਥੇ ਨ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਵਸ਼ੇਨ ਵੈ
ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮੌषਧੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਤੁ ਯਥਾਬਲਮ੍
ਦਰੱਖਤ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ।
ਪਿਤਾਮਹਨਿਯੋਗੇਨ ਦੁਦੋਹ ਪृਥਿਵੀਂ ਪृਥੁਃ
ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਥੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸੁਦਾਰਧਨਾਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਬਲਾਤ੍ ਕਾਲਬਲੇਨ ਤੁ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਖਜਾਨੇ ਤੇ ਦੌਲਤ ਜਬਰ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੱਢੀ।
ਸਸਰ੍ਜ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹਿਤਾਯ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਯਜ੍ਞਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਚੈਵ ਪਸ਼ੁਹਿਂਸਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ੍ਤਥਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਰਾਗ, ਲੋਭ, ਲੜਾਈ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਅਣਸੁਝੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਵੇਦਵ੍ਯਾਸੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਤੁ ਵ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰਾਦਿषੁ
ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੇ ਦਵਾਪਰ ਤੇ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਨ੍ਯਾਸੈਃ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਵਿਪਰ੍ਯਯੈਃ
ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਤੇ ਸੁਰਾਂ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਨਾਲ,
ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ ਵੈਕृਤਾਚ੍ਚੈਵਦृष੍ਟਿਭੇਦੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਆਮ ਤੇ ਖਾਸ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਝ ਨਾਲ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਨੇਕ ਜੀ, ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ—
ਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਾਯਜੈਰ੍ਦੁਃ ਸੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵੇਦੋ ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਬੋਲ, ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਣਾਚ੍ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਹੀ ਅਵਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਰਜਸ੍ਤਮੋਯੁਕ੍ਤਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵੈ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਹ ਚਲਣ, ਜੋ ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਲਣ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧਯਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਮਸਾ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤਾਃ
ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਵृष੍ਟਿਭਯਂ ਘੋਰਂ ਦੇਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਨृਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ਲੁਬ੍ਧਾਸ੍ਤਿष੍ਯੇ ਜਾਤਾਃ ਸੁਦੁਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਲੋਭੀ ਲੋਕ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਮੰਦ ਲੋਕ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਪੀੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮਦੋषੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਜਾਯਤੇ ਭਯਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਜਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਾਯਤੋ ਵੇਦਾਨ੍ ਪਠਨ੍ਤੇ ਚਾਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਉਹ ਯਜਨ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਘੱਟ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕਲੌ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ ਸ਼ਯਨਾਸਨਭੋਜਨੈਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੋਣ, ਬੈਠਣ ਤੇ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਲੈਣਗੇ।
ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾ ਵੀਰਹਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਯੇਤੇ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਭ੍ਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚੈਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ
ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਆਮ੍ਨਾਯਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦ, ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ—
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ऽਭਿਰੁਚਿਰ੍ਨੈਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਜਾਯਤੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ।
ਬਹੁਯਾਚਨਕੋ ਲੋਕੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਕੇਸ਼ਸ਼ੂਲਿਨ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲੇ ਰੱਖਣਗੀਆਂ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸ਼ੂਦਰ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਗੇ।