ਅਭਿਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨਸ੍ਤਦਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸੂਯਨ੍ਤੇ ਫਲਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਪੜੇ, ਫਲ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਅਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਪੁਟਕੇ ਪੁਟਕੇ ਮਧੁ
ਹਰੇਕ ਛੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਧੁ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਾਸ੍ਤਯਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਾ ਵੈ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਉਸ ਸਿਧੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ ਮਧੁ ਚਾਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਬਲਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਮਧੂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਲਪ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਃ ਸਂਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਚਕ੍ਰੁਰਾਵਰਣਾਨਿ ਚ
ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘੇਰੇ ਬਣਾਏ।
ਨष੍ਟੇषੁ ਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਵੈ ਤਦਾ
ਜਦ ਮਧੂ ਤੇ ਕਲਪ ਦਰੱਖਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ
ਵਾਰ੍ਤਾਯਾਃ ਸਾਧਿਕਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯਾ ਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਾਸਾਂ ਨਿਕਾਮਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ, ਵਾਫਰ ਮੀਂਹ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਅਵਹਨ੍ ਵृष੍ਟਿਸਂਤਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ
ਮੀਂਹ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਭਰ ਗਏ।
ਅਪਾਂ ਭੂਣੇਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਗਾਦੋषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾਭਵਨ੍
ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਮੌਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਭਾਵਿਨਾਰ੍ऽਥੇ ਨ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਵਸ਼ੇਨ ਵੈ
ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮੌषਧੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਤੁ ਯਥਾਬਲਮ੍
ਦਰੱਖਤ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ।
ਪਿਤਾਮਹਨਿਯੋਗੇਨ ਦੁਦੋਹ ਪृਥਿਵੀਂ ਪृਥੁਃ
ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਥੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸੁਦਾਰਧਨਾਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਬਲਾਤ੍ ਕਾਲਬਲੇਨ ਤੁ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਖਜਾਨੇ ਤੇ ਦੌਲਤ ਜਬਰ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੱਢੀ।
ਸਸਰ੍ਜ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹਿਤਾਯ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਯਜ੍ਞਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਚੈਵ ਪਸ਼ੁਹਿਂਸਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ੍ਤਥਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਰਾਗ, ਲੋਭ, ਲੜਾਈ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਅਣਸੁਝੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਵੇਦਵ੍ਯਾਸੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਤੁ ਵ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰਾਦਿषੁ
ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੇ ਦਵਾਪਰ ਤੇ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਨ੍ਯਾਸੈਃ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਵਿਪਰ੍ਯਯੈਃ
ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਤੇ ਸੁਰਾਂ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਨਾਲ,
ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ ਵੈਕृਤਾਚ੍ਚੈਵਦृष੍ਟਿਭੇਦੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਆਮ ਤੇ ਖਾਸ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਝ ਨਾਲ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਨੇਕ ਜੀ, ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ—
ਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਾਯਜੈਰ੍ਦੁਃ ਸੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵੇਦੋ ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਬੋਲ, ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਣਾਚ੍ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਹੀ ਅਵਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਰਜਸ੍ਤਮੋਯੁਕ੍ਤਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵੈ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਹ ਚਲਣ, ਜੋ ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਲਣ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧਯਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਮਸਾ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤਾਃ
ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਵृष੍ਟਿਭਯਂ ਘੋਰਂ ਦੇਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਨृਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ਲੁਬ੍ਧਾਸ੍ਤਿष੍ਯੇ ਜਾਤਾਃ ਸੁਦੁਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਲੋਭੀ ਲੋਕ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਮੰਦ ਲੋਕ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਪੀੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।