ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਞ੍ਚਮੋ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਦਕ੍ਸ਼ਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸृਜਧ੍ਵਂ ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰੋ।'
ਅਸृਜਨ੍ਤ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦੇਵਮਾਨੁषਪੂਰ੍ਵਿਕਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ।
ਅਹਂ ਵੈ ਪਾਲਯਾਮੀਦਂ ਸਂਹਰਿष੍ਯਤਿ ਸ਼ੂਲਭृਤ੍
ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਯੋਗਾਤ੍ ਪਰਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਲੀਲਯਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਭਾਵਨਾ ਰੁਦ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਤਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਰੁਦਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਰਭਾਵਨਾ
ਦੂਜਾ ਧਿਆਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭਜ੍ਯਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸੋ ऽਨ੍ਯਰ੍ਯਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਃ ਪਰਤੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਅਪਰਗਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਯੈਵ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਨੂਃ ਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦੀਚ੍ਛੇਦਚਿਰਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਤਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਅਟੱਲ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ—
ਪੂਜਯੇਦ੍ ਭਾਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਭਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਵਚਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਆਸ਼੍ਰਮੋ ਵੈष੍ਣਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋ ਹਰਾਸ਼੍ਰਮ ਇਤਿ ਤ੍ਰਯਃ
ਤਿੰਨ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ: ਵੈਸ਼ਣਵ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਹਰਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ।
ਧ੍ਯਾਯੇਦਥਾਰ੍ਚਯੇਦੇਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਪਰਾਯਣਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਸਿਤੇਨ ਭਸ੍ਮਨਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਲਲਾਟੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਮ੍
ਚਿੱਟੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਧਾਰਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ਼ੂਲਂ ਲਲਾਟੇ ਗਨ੍ਧਵਾਰਿਭਿਃ
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਲਲਾਟੇ ਤਿਲਕਂ ਧਾਰਣੀਯਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਲਕ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਪਰ੍ਯਧੋ ਭਾਵਯੋਗਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਸ੍ਯ ਤੁ ਧਾਰਣਾਤ੍
ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਦੇ ਧਾਰਨ ਨਾਲ—
ਧृਤਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਰਣਾਦ੍ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਧृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਤਿਲਕੇ ਕृਤੇ
ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਯਾਯੁषਂ ਚ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਤਿੰਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਦਾਨ੍ਤੋ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਧਾਨਵਿਤ੍
ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਯੰਤ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ, ਅਤੇ ਵਰਣ-ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—
ਤੇषਾਂ ਸਂਸ੍ਥਾਨਮਚਲਂ ਸੋ ऽਚਿਰਾਦਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਾਨੀਂ ਕ੍ਰਮਮਸ੍ਮਾਕਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਦ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੁਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ, ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਕ੍ਰਮੇਣੈਵਾਸ਼੍ਰਮਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕਾਰਣਾਦਨ੍ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਚਰਨ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵ੍ਰਜੇਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਤ੍ ਤੁ ਯਦਿਚ੍ਛੇਤ੍ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਜੇਦੁਤ੍ਪਾਦਯੇਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ਯਦਿ ਸਂਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਕੋਈ ਯਜਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇ; ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੈਰਾਗ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਂਨ੍ਯਸੇਦ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਨ੍ਯਸੇਦ੍ ਵਿਦ੍ਵਾਨਨਿष੍ਟ੍ਵਾਪਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਥੇ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।