ਪਰ੍ਵਵਰ੍ਜਂ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਣਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਕੁਰ੍ਵਾਣਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰੂਣ-ਘਾਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਤਥਾ
ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਵੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਗਤੋ ਵਾਥ ਮृਤਪਤ੍ਨੀਕ ਏਵ ਵਾ
ਜੇ ਉਹ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਗਈ ਹੋਵੇ,
ਅਨ੍ਯੇ ਤਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਨ੍ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ
ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਜੀਵਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਮੇਵੈਕਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਜਾਣੋ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਚ ਧਰ੍ਮਮਪ੍ਯਾਚਰੇਨ੍ਨ ਤੁ
ਜੇਕਰ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਧਰ੍ਮ ਏਵਾਪਵਰ੍ਗਾਯ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣਾਉ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਸਤ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣਾਉ।
ਜਘਨ੍ਯਗੁਣਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਥਾ ਅਧੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਾਮਸਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਲੋਕੇ ਸੁਖੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਾਧਨਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚਾਤੁਰ੍ਵਿਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚਾਨੁਤਿष੍ਠੇਤ ਸ ਚਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਜੋ ਇਸ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਸਂਜਾਯਤੇ ਸਰ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸੈषਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾਤੀ, ਬ੍ਰਹਮੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਉਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਹਿਤਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਮ-ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟੀਕਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਪੂਰ੍ਵਂ ਨਿਵृਤ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਯਦਤੋ ऽਨ੍ਯਥਾ
ਜੋ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਆਗ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਂ ਸਂਸੇਵ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾ ਸਂਸਰੇਤ੍ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਲਈ, ਤਿਆਗ ਦੀ ਰਾਹ ਪਕੜੋ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍ਜਵਂ ਚਾਨਸੂਯਾ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨੁਸਰਣਂ ਤਥਾ
ਸਿੱਧਾ ਸੁਭਾਅ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ—
ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ—
ਸਾਮਾਸਿਕਮਿਮਂ ਧਰ੍ਮਂ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਨੁਃ
ਮਨੂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਨਮੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵਪਲਾਯਿਨਾਮ੍
ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।
ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤੀਨਾਂ ਪਰਿਚਾਰੇਣ ਵਰ੍ਤਤਾਮ੍
ਗਾਂਧਰਵ ਲੋਕ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤਂ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੇਵ ਗੁਰੁਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਸਥਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਿ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਹੈਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਵਰ੍ਤਤੇ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈਰਣਯਗਰਭ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਆਨਨ੍ਦਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਧਾਮ ਸਾ ਕਾष੍ਠਾ ਸਾ ਪਰਾਗਤਿਃ
ਆਨੰਦ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵਾਲਾ ਧਾਮ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਲਕੜੀ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯੋਗਿਨਾਮੇਕ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ।
ਯ ਆਸ੍ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਯੋਗੀ ਸ ਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਨ ਪਞ੍ਚਮਃ
ਜੋ ਯੋਗੀ ਅਡੋਲ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ; ਪੰਜਵਾਂ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰ੍ਯੁਪਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਨੈष੍ਠਿਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਪਰਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਪਕੁਰਵਾਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੈਸ਼ਠਿਕ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।