ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮਾ ਯੁਧਿ
ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ—ਸਭ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਹਰਿਤੋ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਹਾਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਹਰਿਤਾ, ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਰਿਤਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਨਰ੍ਮਦਾਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਂਭੂਤਿਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੰਭੂਤੀ, ਹਾਰਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਬृਹਦਸ਼ਵੋ ऽਨਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਬ੍ਰਿਹਦਾਸ਼ਵ, ਅਨਰਣਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਹਰਿਆਸ਼ਵ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਲੇਭੇ ਸੂਰ੍ਯਪਰਾਯਣਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਲੇਭੇ ਤ੍ਵਪ੍ਰਤਿਮਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਧਨ੍ਵਾਨਮਰਿਨ੍ਦਮਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਅਦ্বਿਤੀਯ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵਾਨ੍ ਦਾਨਸ਼ੀਲਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਹ ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਦਾਨੀ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਵਸਿष੍ਠਕਸ਼੍ਯਪਮੁਖਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਅਗੇਵਾਈ ਵਿੱਚ,
ਸਮਾਪ੍ਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ ਯਜ੍ਞਂ ਵਸਿष੍ਠਾਦੀਨ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਹ ਨੇ ਯਜਨ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਜ੍ਞਸ੍ਤਪੋ ਵਾ ਸਂਨ੍ਯਾਸੋ ਬ੍ਰੂਤ ਮੇ ਸਰ੍ਵਵੇਦਿਨਃ
ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇਓ, ਦੱਸੋ — ਕਿਆ ਯਜਨ, ਤਪ, ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ?
ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰਂ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ ਗਚ੍ਛੇਦ ਵਨਮਥਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਯਜਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵ੍ਰਜੇਦ੍ ਵਿਧਿਵਦ੍ ਯਜ੍ਞੈਰਿष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼ੁਂ ਤਪਸਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜਂ ਭਗਵਤਾ ਯੇਨ ਸ ਦੇਵਸ੍ਤਪਸੇਜ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਬੀਜ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਾ, ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਨੇਤਰੈਰ੍ਮਖੈਃ
ਉਹ ਰੁਦਰ ਤੇਜ਼ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਸ ਸਰ੍ਵਦੈਵਤਤਨੁਃ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਤਪਸੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਤਪ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਃ ਸੁਮਹਦਾਸ੍ਥਾਯ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਤਪਸਾ ਪੂਜਨੀਯਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ਮਹਾਯੋਗੀ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਪਸਾ ਪਰਃ
ਉੱਚ ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨ੍ਤਰੇਣ ਤਪਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਤਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਤ੍ਰਿਧਨ੍ਵਾਨਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪ੍ਰਾਣਂ ਬृਹਨ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ਤਰਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਜੀਵ, ਉਹ ਪੁਰਖ—
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਸ਼ੇषਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ—
ਜਗਾਮਾਰਣ੍ਯਮਨਘਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਤੁਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਾਹਾਰੋ ਮੁਨ੍ਯਨ੍ਨੈਰਯਜਤ੍ ਸੁਰਾਨ੍
ਕੰਦ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਜਜਾਪ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰਰਿਂ ਵੇਦਮਾਤਰਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਤਂ ਦੇਸ਼ਮਗਮਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਨਨਾਮ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਸ੍ਯ ਪਾਦਯੋਰ੍ਨਾਮ ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਹਿਰ੍ਣ੍ਯਮੂਰ੍ਤਯੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਯ ਵੇਧਸੇ
ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗਾਧਿਗਮ੍ਯਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਮੂਰ੍ਤਯੇ
ਸਾਂਖਯ ਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।