ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਨੇਜ੍ਯਯਾ ਦੂਰਾਤ੍ ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵਰ੍ਜਯ
ਆਤਮ-ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਦਿषੁ ਰਤਾਨ੍ ਦੂਰਾਤ੍ ਪਰਿਹਰਾਮਲਾਨ੍
ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਆਦਿ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
ਅਥਰ੍ਵਸ਼ਿਰਸੋ ऽਧ੍ਯੇਤृਨ੍ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯ
ਅਥਰਵਸ਼ਿਰਸ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਰਾਧਨਰਤਾਨ੍ ਮਨ੍ਨਿਯੋਗਾਨ੍ਨ ਮੋਹਯ
ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਨਾ ਪਾਓ।
ਯਥਾਦੇਸ਼ਂ ਚਕਾਰਾਸੌ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਿਤਾ ਭਗਵਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਦਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ਰਿਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਚ ਸੋ ऽਸृਜਦ੍ ਯੋਗਵਿਦ੍ਯਯਾ
ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦਕਸ਼, ਅਤ੍ਰੀ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨ ਏਵੈਤੇ ਮਰੀਚ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਾਧਕਾਃ
ਮਰੀਚੀ ਆਦਿਕ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਸਾਧਕ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਨੂਰੁਦ੍ਵਯਾਦ੍ ਦੇਵਃ ਪਾਦਾਰ੍ਛੂਦ੍ਰਾਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਨੋں ਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
ਗੁਪ੍ਤਯੇ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨਾਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞੋ ਹਿ ਨਿਰ੍ਬਭੌ
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਯਜਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਹਜਂ ਰੂਪਂ ਨਿਤ੍ਯੈषਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਵ੍ਯਯਾ
ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ।
ਆਦੌ ਵੇਦਮਯੀ ਭੂਤਾ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਯਃ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੇਦਮਈ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤੇषੁ ਰਮਤੇ ਧੀਰਃ ਪਾषਣ੍ਡੀ ਤੇਨ ਜਾਯਤੇ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਥੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨਾਨ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਧਰਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾ ਨਿष੍ਫਲਾਃ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯਤਮੋਨਿष੍ਠਾਹਿਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲ ਰਹਿਤ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤਃ ਕਰਣਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਃ ਸਦਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਅਧਰ੍ਮੋ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਕਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਧਰਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਜੋਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਿਕਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਯੋ ऽਨ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਭਵਨ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਿਰਫ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ; ਹੋਰ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤਸ੍ਤਾਸਾਂ ਵਿਭੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਰ੍ਮਾਜੀਵਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਫਿਰ, ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
ਭृਗ੍ਵਾਦਯਸ੍ਤਦ੍ਵਦਨਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਨਥੋਚਿਰੇ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿਕ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਧਰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਧਰਮ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਅਧ੍ਯਾਪਨਂ ਚਾਧ੍ਯਯਨਂ षਟ੍ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਛੇ ਕਰਮ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਨ—
ਦਣ੍ਡੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਕृषਿਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਤੇ ਜੰਗ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਖੇਤੀ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਾਰੁਕਰ੍ਮ ਤਥਾਜੀਵਃ ਪਾਕਯਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਧਰ੍ਮਤਃ
ਕਾਰੀਗਰੀ, ਹੋਰ ਜੀਵਿਕਾ ਤੇ ਯਜਨ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ।
ਗृਹਸ੍ਥਂ ਚ ਵਨਸ੍ਥਂ ਚ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍
ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ, ਜੰਗਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—
ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਮਾਸੇਨ ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦਾ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ।
ਸਂਵਿਭਾਗੋ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਵਨਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਜੰਗਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੰਡਣਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੇ ਮਤਃ
ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਹੀ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕਰ੍ਮਾਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਸਾਧਾਰਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਨੇ ਸਭ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ।